Yazı Detayı
02 Ekim 2013 - Çarşamba 11:52 Bu yazı 3027 kez okundu
 
SEYYİD MÜKERREMEDDİN EMİR SULTAN
AYTEN DİRİER
mardintoplumsaldayanisma@hotmail.com
 
 

 

 

SEYYİD MÜKERREMEDDİN

 

EMİR SULTAN

 

 

  

    Çaka Bey'in XI. asır sonlarında Beylik kurması ile 16 yıl Türklükle tanışan İzmir, XIV.asır başlarında Aydınoğulları Beyliği döneminde Gazi Umur Bey tarafından tekrar fethedildi.  İzmir'de bu fetih günlerinin anısını yaşatan tek eser, Kadifekale eteklerinde bulunan Seyyid Mükerremeddin’in halk arasındaki adıyla anılan Emir SultanZaviyesi'dir. Zaviye, türbe ve çevresindeki diğer kısımları ile Osmanlı döneminde de varlığını sürdürmüş; dinî, sosyal ve kültürel bir merkez olarak İzmir'e hizmet etmiştir. Türbe etrafında gelişmiş olan hazire (küçük mezarlık) ise bünyesinde barındırdığı, İzmir'in tanınmış simaların mezar taşlarıyla o günlerin anısına tanıklık etmektedir.

 

 

SEYYİD MÜKERREMEDDİN NASIL EMİR SULTAN  OLDU?

 

    İzmir’in Aydınoğulları tarafından fethi sırasında orduda komutan olarak bulunan gazi dervişlerden  Seyyid Mükerremeddin,  adından anlaşılacağı üzere Peygamberimiz Hz. Muhammed(sav)’in soyundan gelmektedir. Emir Sultan adını alması şöyle rivayet edilir: “Seyyid Mükerremeddin, o devrin büyük İslam alimlerinden ve büyük bir Allah dostu İzmir’de vefatı edince, na’şını başkent Birgi’ye nakletmekle görevlendirilmiş. Cenaze Birgi’ye doğru götürülürken, şimdiki Gaziemir yakınlarına varıldığında öğlen olmuş. Abdest almak isteyenler tüm aramalara karşın su bulamayınca, teyemmüme yönelecekken vefat eden Allah dostunun eli tabuttan çıkıp, bir yeri işaret ederek; ‘Kaz ya Emir!’ demiş. Cenazedekiler şaşkınlıklarından sıyrılıp, işaret edilen yeri kazınca su fışkırmış... Abdest alıp, namazlarını eda edenler; Seyyid Mükerremeddin’e o andan itibaren “Emir Sultan” adıyla hitap etmeye başlamışlar.” Umur Bey, suyun bulunduğu yeri Seyyid Mükerremeddin adına vakfederek, Seydi köy olarak adlandırmıştır. Suyun çıktığı yer ile Kızılçullu deresi arasında tersane kuran Gazi Umur Bey’in de adı yöreye verilmiştir.(Gaziemir)

 

    Seyyid Mükeremmedin, uzun yıllar Aydınoğulları Beyliğinde hem komutanlık,  hem de irşad görevini ifa etti. Haçlılarla yapılan savaşlarda büyük yararlıklar gösterdi. 1340 yılından sonra vefat edince, Gazi Umur Bey tarafından yaptırılan Emir Sultan türbesine defnedildi.

 

EMİR SULTAN ZAVİYESİ   

 

    Türbenin yanına, içerisinde tevhithane, misafirhane, aşhane, hamam, türbedar meskeni olan bir Zaviye inşa edilerek,  irşad faaliyetlerinin sürmesi sağlanmıştır. Zaviyeler, Anadolu’da Selçuklu Devleti’nin kuruluşundan itibaren önemli görevler  üstlenen sosyal ve dinî içerikli oluşumlardır. Bu tür yapılar XIV. asırda Anadolu’nun en ücra köşelerine kadar yayılmıştır. Bir ahî veya tarikat şeyhi önderliğinde kurulan zaviyelerin amacı;bazen bir yörenin yerleşime açılması, bazen yolların güvenliğinin sağlanması, bazen de yoksulların barınmasını sağlamak olmuştur. Emir Sultan  türbesinin olduğu yer, zamanlaNamazgâh veya Şeyh Mahallesi olarak adlandırılırken,  zaviye Nakşibendi ve Rufaitarikatları tarafından asırlar boyu kullanılmıştır.

 

     Emir Sultan türbesinin Rufai Dergahı olarak kullanılmasının ve türbenin tarihi ile ilgili en eski belgesi 1333 yılında Tunuslu Gezgin İbni Batuta’nın Anadoluya yaptığı gezinin ardından seyahatnamesinde aktardıklarıdır:

 

    “Deniz kenarında kurulmuş İzmir şehrinin büyük bir kısmı haraptır. Kalesi üst tarafta bir tepededir. İzmir de Ahmediye (Rufai) tarikatı şeylerinden dindar ve kamil bir insan olan Şeyh Yakup efendinin zaviyesinde konakladık. Tekke dışında ise gezgin dervişlerden yüz kadarı ile beraber dolaşan meşhur Ahlatlızade ve Şeyh İzzettin-i Rifai konaklamışlardı. Şehrin valisi onlar için çadırlar kurdurdu. Emir Sultan Dergahının Şeyhi Yakup Efendi de onlar için bir ziyafet tertip etti. Ben de bu ziyafet şöleninde hazır bulundum, beraber yemek yedim. İzmir şehrinin hakimi daha önce andığımız Aydınoğlu Beyi Umur Bey kalede oturur. Ben İzmir’e geldiğimde babasının yanında idi. Gelişimden beş gün sonra babasının yanından İzmir’e geri döndü ve asaletinden olacak ki, önce tekkeye uğrayıp bizi selamladı ve geciktiği için özür diledi.”

 

    Emir Sultan zaviyesi, İzmir’in Osmanlı hakimiyetine girmesi ile de özelliğini korumuş, Yavuz Sultan Selim(1512-1520)  ve Kanuni Sultan Süleyman(1520-1566)  döneminde dergahın giderlerini karşılamak için Seydiköy’ün tarım alanlarının gelirinden pay verilmiştir.  Kanuni Sultan Süleyman döneminde düzenlenen vakfiye kayıdında; o yıllarda dergahın başında Emir Sultan’ın evlatlarından Seyyid Yusuf Efendinin olduğu belgelerde geçmektedir. 1638 yılında yapılan başka bir vakfiye düzenlenmesinde, dergahın tevliyeti, Dergahı Ali Yeniçerilerinden Mehmet Bin Osman adında Mutasarrıf olan bir Yeniçeriye verilmiştir.

 

    Emir Sultan Rufai Dergahı ile ilgili bir diğer kayıt ise,  Evliya Çelebi tarafından 1671 de İzmir’e yaptığı gezi sonrası yazılmıştır:

 

    “Evvela yukarı kale altında kabr-i Hacı Yusuf Baba Ve Beyazid Baba ve Cüneyt Bey, Seyyid Mükerremeddin Sultan ve nice zaviyeler var, amma ziyaret ettiğimiz bunlardır.”
    Anlaşıldığı üzere Evliya Çelebi Seyyid Mükeremmeddin Efendi türbesini ziyaret etmiştir. Bahsi geçen Yusuf  Baba ise,  şimdiki Kadifekale itfaiye kulesinin yanında yok edilen tekke ve türbesinde yatıyordu. Bir rivayete görede Seyyid Mükerremeddin efendinin oğlu olduğu bildiriliyor.

 

    1921 de yayınlanan Sada-yı Hak gazatesinin bir haberinde;  adının  Emir SultanRufai Dergahı olarak geçmesi, buranın son dönemde Rufai dergahı olması konusunda belge konumundadır.

 

    Seyid Mükeremeddin’in naşının bulunduğu Emir Sultan Türbesi’nin bahçesindeki hazirede; Mustafa Kemal Atatürk’ün eşi Latife Hanım’ın dedesi Uşakizade Sadık Bey ve eşi Makbule Hanım ile Aydın Valisi Ahmet Esat Paşa,  Kestanepazarı Camii  banisi Mısırlı Hüseyin Nuri Efendi, İzmir Kadısı Şükrüzade Abdülkadir Paşa gibi devrinin önde gelen büyüklerinin naaşları da yer almaktadır. Haziredeki bir çok mezar taşı harap halde veya kayıptır.

 

     2005 yılında bahçede bulunan tamir kitabesinde H 1300 yılını işaret ediyor ve dergahın şeyhinin Seyyid Ali Baba olduğu, tamir ettirenin de Sultan Abdulhamit döneminde Darus’saade ağası Behram Ağa olduğu bildiriliyor ve kitabenin ortasında yukarıdan aşağıya doğru yazılmış olan “Ya hazreti Pir Şeyh Seyyid Ahmet er Rıfai kadesse sirruh” yazması ve adı geçen postnişinin Şeyh Seyyid Ali Babanın dergah bahçesinde 24 nolu kabirde yatan Rufai Tarikatı Marufi Kolu şeyhi olması, buranın çok uzun yıllar Rufai tarikatı dergahı olarak hizmet etmesinin diğer delili niteliğindedir.

 

     Konak ilçesi 951 – 954 sokaklar arasında yer alan dergah,  Büyükşehir Belediyesi tarafından restore ettirilerek ziyarete açılmıştır. 

 

    Emir Sultan türbesini yapanın ve hazirede yatanların ruhları şad olsun…

 

Kaynakça:

 

-Emir Sultan: Cahit Telci, Necmi Ülker, Turan Gökçe, Vehbi Günay

Şenocak yayınları, İzmir-2008   

-İbni Batuta Seyahatnamesinden Seçmeler; Çev: İsmet Parmaksızoğlu, M.E.B. yay, İstanbul-1971

 

*

 

 
Etiketler: SEYYİD, MÜKERREMEDDİN, , EMİR, SULTAN, ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Temmuz 2019
M.KEMAL PAŞA, 100 Yıl önce ERZURUM KONGRESİ’nde LİDER SEÇİLDİ
3169 Okunma.
31 Mayıs 2019
KADİR GECESİ ve İBADETİ
318 Okunma.
26 Mayıs 2019
1Y1K: Dr.M.TALAT ŞİMDİ – MARDİN TARİHİ KİMLİĞİ
346 Okunma.
18 Mayıs 2019
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
317 Okunma.
15 Mayıs 2019
15 MAYIS 1919… İZMİR’İN KARA GÜNÜ
310 Okunma.
13 Nisan 2019
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 18 YAŞINDA
406 Okunma.
22 Mart 2019
İZMİR-KARABAĞLAR’DA KENTİN KIYISINDAKİ KADINLAR DEFİLESİ
557 Okunma.
10 Mart 2019
DÖNÜŞÜM MARDİN’İN TARİHİ DOKUSUNU BOZMAMALI
618 Okunma.
02 Mart 2019
KARABAĞLAR PROJE TANITIMINA BAKAN PAKDEMİRLİ DAMGA VURDU
653 Okunma.
07 Ocak 2019
I.DÜNYA SAVAŞI ve KAFKASYA CEPHESİ
5391 Okunma.
29 Aralık 2018
ENGELSİZ YÜREKLER İZMİR’DE MEHMET ÂKİF’İ ANDI
947 Okunma.
13 Aralık 2018
ADNAN AVUKA’NIN SERGİSİ İZMİR’DE MARDİN VUSLATI YAŞATTI
1753 Okunma.
26 Kasım 2018
İZMİR MARDİNLİ GENÇ İŞADAMLARI DERNEĞİ’NİN VEFASI
2578 Okunma.
12 Kasım 2018
UZAYDA YANKILANAN TEK SES E Z A N’ DIR!
2382 Okunma.
22 Ekim 2018
İZMİR’DE YEREL SEÇİMİ MARDİN HOŞGÖRÜSÜ KAZANDIRACAK
2864 Okunma.
28 Eylül 2018
ÇİN HALK CUMHURİYETİ’NİN 69. YILDÖNÜMÜ İZMİR’DE KUTLANDI
2422 Okunma.
25 Ağustos 2018
MAZİDE KALANLAR
1403 Okunma.
11 Temmuz 2018
EBRU BAYBARA DEMİR'E SOSYAL MEDYADAN DESTEK OLALIM
4213 Okunma.
17 Haziran 2018
B A B A M
1584 Okunma.
09 Haziran 2018
İZMİR’DE BİR ARI KRALİÇE; C E Y D A
1034 Okunma.
05 Haziran 2018
İZMİR’İN HOŞGÖRÜ RENGİ MARDİN SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI
1812 Okunma.
13 Mayıs 2018
İZMİR KADINLAR BİRLİĞİ DERNEĞİ/İZKAB
1164 Okunma.
12 Mayıs 2018
FRANSIZ, GEÇMİŞE DE FRANSIZ!
683 Okunma.
02 Mayıs 2018
SEÇİM STARTI, NEDEN İZMİR’DE VERİLDİ?
1385 Okunma.
27 Nisan 2018
AFRİN’DE DİRİLİŞ
750 Okunma.
17 Nisan 2018
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 17 YAŞINDA
814 Okunma.
13 Nisan 2018
Mİ’RAÇ
920 Okunma.
28 Mart 2018
ÇİN’İN ÜNLÜ SOPRANOSU DİLBER YUNUS’U DİNLERKEN
1402 Okunma.
14 Mart 2018
İZMİR KARABAĞLAR’DA GÜZEL ŞEYLER OLUYOR
2009 Okunma.
09 Mart 2018
İDÜ GÖRKEMLİ BİR TÖRENLE DÜNYA KADINLAR GÜNÜNÜ KUTLADI
1349 Okunma.
28 Şubat 2018
II.ABDÜLHAMİD HAN GÖKTEN İNDİ!
1408 Okunma.
19 Şubat 2018
ÇİN, YENİ YILI “MUTLU BAHAR BAYRAMI” GÖSTERİSİYLE İZMİR’DE BAŞLATTI
1822 Okunma.
17 Şubat 2018
I.AFRİN SAVAŞI ve ÖNEMİ-1119
1519 Okunma.
05 Şubat 2018
BİNİKİ YÜZ YILDIR ORTADOĞU COĞRAFYASINDAYIZ
1905 Okunma.
22 Aralık 2017
YILBAŞI’NIN TARİHÇESİ VE TÜRKLERDE AĞAÇ-GÜNEŞ KÜLTÜ
2909 Okunma.
29 Kasım 2017
RAVZA’DA YAKARIŞ
839 Okunma.
10 Kasım 2017
ATATÜRK’ÜN YAZDIĞI ŞİİRLER
1203 Okunma.
22 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ – 2 / MEDİNE-İ MÜNEVVERE
1108 Okunma.
03 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ-DAVET
1092 Okunma.
21 Haziran 2017
KADİR GECESİ ve İBADETİ
1034 Okunma.
18 Haziran 2017
BABAMIN MİRASI; ERDEM…
983 Okunma.
07 Nisan 2017
KÂZIM KARABEKİR MESELESİ
1347 Okunma.
26 Mart 2017
ULUSLARARASI ÇAKA BEY SEMPOZYUMU
1644 Okunma.
21 Mart 2017
NEVRUZ’UN GEÇMİŞİ
1462 Okunma.
15 Mart 2017
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ’NDE TASARIM YILDIZLARI DOĞUYOR
1183 Okunma.
01 Mart 2017
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1081 Okunma.
26 Şubat 2017
Ö.FARUK GÜLTAŞLI ŞEFLİĞİNDEKİ RÜŞTÜ ŞARDAĞ KONSERİ
1550 Okunma.
06 Ocak 2017
İZMİR KURTULUŞUN SEMBOLÜ
1390 Okunma.
05 Ocak 2017
VAZİYET-İ UMUMİYE MİLLÎ BİRLİĞİ GEREKTİRİYOR
1522 Okunma.
19 Aralık 2016
TÜRK YILMAZ
1210 Okunma.
19 Ekim 2016
PAŞAVAT ÇINARININ DÖKÜLEN YAPRAKLARI
5118 Okunma.
01 Ekim 2016
15 TEMMUZ DEMOKRASİ ve ÖZGÜRLÜK TÜRKÜSÜ
1178 Okunma.
11 Eylül 2016
“KUT”LU ÖNDER
1431 Okunma.
06 Ağustos 2016
B İ R O L A L I M
1255 Okunma.
18 Temmuz 2016
ORDU MİLLET NÖBETTE
2368 Okunma.
29 Nisan 2016
100. YILDÖNÜMÜNDE KÛT’ÜL AMARE SAVAŞI
1666 Okunma.
18 Mart 2016
ÇANAKKALE DENİZ SAVAŞI-18 MART 1915
1523 Okunma.
23 Şubat 2016
“MEZOPOTAMYA’DA İHANET EDEN, KUDÜS’TE HANÇERLENİR!”
1738 Okunma.
07 Ocak 2016
ATATÜRK’ÜN KOMŞULARLA İLİŞİKİSİ
1937 Okunma.
22 Aralık 2015
MEVLİD KANDİLİ
1791 Okunma.
03 Aralık 2015
KADIN HAKLARI
1483 Okunma.
26 Kasım 2015
ARTIK KELİMELERDE ŞAPKA ^ KULLANILACAK
1385 Okunma.
17 Kasım 2015
İLK TAMPON DEVLET GÜNEY DOĞU’DA KURULDU
1633 Okunma.
10 Kasım 2015
HATAY’IN DİYETİ ATATÜRK’ÜMÜZ
1778 Okunma.
07 Kasım 2015
ÂRİF MİLLET
1446 Okunma.
14 Eylül 2015
DİKKAT! 5. KOL YOĞUN FAALİYETTE…
1847 Okunma.
09 Eylül 2015
9 EYLÜL RUHU, TARİHİ TEKRARLATMAYACAK!
1167 Okunma.
25 Ağustos 2015
Yüreğim Kışlan
1610 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1362 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1120 Okunma.
18 Temmuz 2015
BİRLİĞİN HARCI BAYRAM
1374 Okunma.
19 Mayıs 2015
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
1825 Okunma.
07 Mayıs 2015
MARDİN’DE HIDRELLEZ YEMEĞİ
1627 Okunma.
01 Mayıs 2015
ÇOCUKLAR ATALARINI TANIDIKÇA, ÖZGÜVENLERİ ARTACAK
1995 Okunma.
25 Mart 2015
ÇANAKKALE SAVAŞLARI KRONOLOJİSİ
1635 Okunma.
24 Şubat 2015
CABER’DEKİ SÜLEYMAN ŞAH KİMDİR?
1815 Okunma.
04 Eylül 2014
BİRLİK ve BERABERLİĞİMİZİN ÇİMENTOSU SİVAS KONGRESİ...
2907 Okunma.
08 Temmuz 2014
I.DÜNYA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ Ayten DİRİER
2372 Okunma.
29 Mayıs 2014
İSTANBUL FETHİNİN TÜRK VE DÜNYA TARİHİNDEKİ ÖNEMİ-4
2409 Okunma.
20 Mayıs 2014
ATATÜRK’ÜN BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNDEKİ ÖNCÜLÜĞÜ
2352 Okunma.
17 Nisan 2014
YENİ YAYINLAR - 2014
2266 Okunma.
13 Nisan 2014
147 yıllık İZMİR BELEDİYE BAŞKANLARI
2188 Okunma.
05 Nisan 2014
2014 YEREL SEÇİM MESAJI; BAĞIMSIZLIK KARAKTERİMDİR!
3737 Okunma.
22 Mart 2014
NEVRUZ KİMİN BAYRAMI?
2272 Okunma.
18 Mart 2014
ÇANAKKALE DENİZ ZAFERİ-18 MART 1915
1784 Okunma.
01 Mart 2014
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1842 Okunma.
12 Şubat 2014
ŞEHZADE MUSTAFA NASIL ÖLDÜRÜLDÜ?
2485 Okunma.
25 Aralık 2013
KANUNÎ, ŞEHZADELERİNİ NEDEN BOĞDURDU?
2312 Okunma.
23 Aralık 2013
TÜRKOVİZYON TÜRK DÜNYASI ŞARKI YARIŞMASI
1707 Okunma.
02 Aralık 2013
İNOVASYON HAFTASI
1873 Okunma.
01 Aralık 2013
DURUN! DURUN BİRAZ…
2200 Okunma.
21 Kasım 2013
MARDİN’İN KURTULUŞU
5193 Okunma.
14 Kasım 2013
KERBEL’NIN AĞIDI, TAHILLARIN TÜRKÜSÜ AŞURE
3286 Okunma.
10 Kasım 2013
ATATÜRK'ÜN DEVRİMCİLİK ANLAYIŞI...
1640 Okunma.
11 Ekim 2013
İZMİR MUTFAĞIMDAN BAYRAM TATLILARI(10 ÇEŞİT)
1953 Okunma.
28 Eylül 2013
MARDİN’DE BAHAR ve NERGİZİYE SALATASI
2512 Okunma.
09 Eylül 2013
Dokuz Eylül ve İzmirlilik ruhu
1543 Okunma.
05 Ağustos 2013
ADNAN AVUKA, İZMİR’DE MARDİN RÜZGÂRI ESTİRDİ
3927 Okunma.
30 Temmuz 2013
1 YAZAR * 1 KİTAP Ayten DİRİER
1977 Okunma.
25 Temmuz 2013
Mardin'de Bayram/Paskalya Çöreği : İKLİÇE
2298 Okunma.
Haber Yazılımı