Yazı Detayı
28 Eylül 2013 - Cumartesi 16:10 Bu yazı 2563 kez okundu
 
MARDİN’DE BAHAR ve NERGİZİYE SALATASI
AYTEN DİRİER
mardintoplumsaldayanisma@hotmail.com
 
 

MARDİN’DE BAHAR  ve  NERGİZİYE SALATASI

 

 

 

http://www.turkulertube.com/video_SW1ZAX43291.html Bahar geldi gül açtı

(Tıklayıp eşliğinde okursanız  Mardin’de baharı yaşarsınız!)

 

Bahar… Doğanın yeniden dirilişi… Cemrenin(kor) birer hafta arayla hava, su ve toprağa düşmesiyle ısınan doğa, uzun kış uykusundan mahmur mahmur uyanır. Pamuklaşan bulutlar hızlanırken, rüzgâr çaldığı kokularla havayı değiştirir. Pıtrak pıtrak açan beyazlı pembeli badem çiçekleri, dalları baharla donatırken, artan kuş cıvıltıları  insana yaşama coşkusu aşılar.

 

Evimizin arkasındaki mimoza ağaçlarında tomurcuklar daha sıcak güneşi beklerken, boşlukları dolduran kedi tırnaklarının erguvani çiçekleri açmaya hazır. Eskiden katırtırnağının nefis kokusuyla tanınan semtimizde, şimdi o ağaçlardan eser yok. Göreve ilk başladığımda öğrencilerim Mart ayının son haftasında katırtırnağı demetleri getirirlerdi. Sınıf günlerce mis gibi kokardı. Binalarla dolu semtte artık katırtırnağı göremiyorum. O güzelim sarı çiçeğe, katırtırnağı adını veren zevksizi düşününce baş sallıyorum… Öğrencilerimi tüm ısrarlarına rağmen bir kez Kültür Park’a pikniğe götürdüm. Çoğunun ana yemeği haşlanmış yumurta, ekmek, yeşil soğandı. İzmir’in önemli piknik yerleri arasında olan Bozdağ, Teleferik, İnciraltı, Yamanlar, Esentepe’de hep aynı manzaraları gördüm. Kuru yemeklerin arasında başrol hep yumurta ve yeşil soğanındı.

 

Bu satırları yazarken oturduğum yerden körfeze bakıyorum. Mavinin tonları zihnimi başka bir denize sürükledi. Bugün yeşilin tüm tonlarına bürünmüş, Beriye dediğimizekin denizi Mardin ovasına… Mezopotamya’nın kuzeyinde bulunan Mardin ovası, baharın tüm görkemini sergiler. Sabah ve akşamüstü buğu nedeniyle kımıl kımıl başaklar, uzaktan dalga gibi görünür. Yeşilin hakim olduğu dalgalar, yaza doğru erguvani renge bürünür. Mardin denizi bir renk cümbüşüdür aslında…

 

Çocukluğumda, Vali Parkı ve Firdevs bahçelerinde çiçek açan badem, erik ağaçları baharı müjdelerken, Deyrülzaferan Manastırı çevresindeki sarı zaferan çiçekleri, herkeste kendini dışarı atma, gezme arzusunu uyandırırdı. Sabahları piknik sepetleriyle kamyon kasalarına doluşup Kabalâ, Yeşilli, Ğurs, Ravza ve Deyrülzaferan’a gidenlerin dışında kalanlar Kale arkası, Vali Parkı ve Firdevs bahçelerine yürüyerek giderlerdi. Daha sonra dolmuş ve otobüsler çoğalınca kimse yürümez oldu. Oysa o yürüyüşler doğayla bütünleştirdiği gibi, sabrı da aşılardı.

 

Nergiziye

 

Çimenlerin üzerine açtığımız örtüler üzerine tabaklar konur, hızla sofrayı donatan anneme yardım ederdim. Haşlanmış yumurtaları soyup düzgün şekilde parçalarken, annem yeşil soğan ve maydanozu doğrardı. (Buklesinin kenarına iliştirdiği birkaç nergis çiçeği hiç aklımdan çıkmaz.) Nergis çiçeğine özenip, Nergiziye dediği salatayı, yalanci dolmanın(kuru patlıcan-biberden yapılan zeytinyağlı dolma)  yanına koyardı. Nedense herkes önce nergiziye’ye dalardı. Amaç yumurtayla sıkıntılardan kurtulmak, yeşillikle murada ermekti…

 

*Malzeme

-yarım kg. yeşil soğan

-1 demet maydanoz

-5 yumurta(haşlanmış)

-1 limon veya 2 kaşık nar ekşisi

-tuz

*Hazırlık

-Soğan ve maydanoz ayıklanıp, yıkanarak doğranır, karıştırılıp geniş bir tabağa düzgünce konur.

-Haşlanmış yumurtalar bıçakla 4 parça  veya yumurta keseceğiyle birkaç parçaya bölünüp, düzgünce yeşilliğin üzerine konur.

-Üzerine tuz serpilip, limon suyu veya nar ekşisi gezdirilir.

Not: Kalabalık aileler yumurtanın yanına haşlanmış patates de ekler, elleriyle parçalayarak, tüm malzemeleri karıştırıp hazırlarlar.

 

 Komşunun 7 tahıldan yaptığı nevruz ekmeği de kısa sürede tükenirdi. Çocuklar ip atlarken, gençler genelde top oynar, büyükler gözleri çocuklarda sohbet eder veya teypten müzik dinlerdi. Özellikle Bedri Orcan’ın sesinden “Bahar Geldi Gül Açtı”türküsü çok çalınırdı. Tahta oyuncak satıcıları, şekerciler, çörekçiler, çerezciler etrafta dolanıp dururdu. İkindi vakti olunca toparlanıp, akşam karanlığı basmadan eve giderdik. Baharı karşıladığımız tüm nevruz eğlencesi buydu… Mardin merkezinde oturanlar, Baharın geldiği 21 Mart gününe hâssıtmerene/Doğa uyandı  derlerdi.

 

*

Bahar, Anadolu'nun her bölgesinde sevinç ve mutlulukla karşılanır, çeşitli törenlere vesile olur. İlkçağ’da Kibele şenlikleri saz, söz ve eğlence ile kutlanırdı. Baharın ilk müjdecisi olan Nevruz,  “yeni gün” anlamındadır. Tabiat ile iç içe, kucak kucağa yaşayan, toprağı "ana" olarak vasıflandıran toplumlar için baharın gelişi elbette önemlidir. Nevruz,Adriyatik kıyılarından Çin Seddine kadar uzanan engin coğrafyada yaşayan toplulukların pek çoğu tarafından yaygın olarak kutlanır. Bahar Bayramı’nda kırlara gidilir, yeşile basılır, çıkmışsa yenebilen otlar toplanır; “Sin” harfiyle başlayan süt, simit, susam, soğan, sarımsak, sirke, su gibi yedi yiyecek; dertlerden soyulmak içinyumurta, patates  haşlanıp, soyularak yenir.

Nevruz; Ergenekon'dan demir dağları eriten Göktürklerin ruhlarıyla yanan bir ateştir. Bu ateş, hiç sönmeden binlerce yıl ortak kültür ocağını tutuşturdu. Nevruz geleneği ne Şiilik ne de Sünnilik, Alevilik, Bektaşilikle doğrudan doğuş bağlantısı olmayan, İslâmiyetten çok öncelere giden bir gelenektir. Yani bir dinin veya mezhebin bayramı değildir. Bu yüzden de herhangi bir şekilde bir mezhep adına, bir din adına, bir etnik menşe adına bağlı gösterilmesi, istismar edilmesi bir ayrılık unsuru olarak takdim edilmeye çalışılması yanlıştır. Bu tavır Tarihin ve kültürün bütün gerçeklerine aykırıdır.

Nevruz Anadolu’da kurulan tüm Türk Devletleri tarafından bayram olarak kutlanmıştır. Kanunî’nin annesi, Kırım Hanı Mengli Giray’ın kızı Hafsa Sultan, oğlunun şehzadeliğinde Manisa’da  yaptırdığı çifte minareli Sultan Camii'nden, Nevruz günü Merkez Efendi’nin kendisine iyi gelen şifalı macununu minarelerden halka saçmıştır. O gelenek, beş yüz yıldan beri Manisa’da sürmektedir. Sakarya Meydan Savaşı öncesinde, Atatürk’ü Ankara’daki Nevruz  töreninde gösteren resim en büyük kanıttır. Daha sonra bayramlarımız çoğalınca, nevruz resmî bayram olmaktan çıkarılmıştır.

1991 yılında bağımsızlıklarını ilan eden Türk Cumhuriyetleri'nde Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan ile Rusya Federasyonu bünyesindeki Tataristan 21 Mart Ergenekon/Nevruz Bayramı'nı “Millî Bayram” olarak ilan etmişlerdir. Bu günün coşkuyla kutlanmasına büyük önem verirler. Türk kültüründen kaynaklanan Ergenekon/Nevruz bayramı, her yönüyle Türk gelenek ve görenekleriyle zenginleşmiş ananevi ve temeli beş bin yıllık Türk tarihine dayalı milli bir bayramdır. Türkiye'de de 1991 yılında Türk Dünyası ile birlikte ortak bir gün olarak resmi tatil olmaksızın bayram ilan edilmiştir.

2010'da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu,  bu şenliği Dünya Nevruz Bayramı ilan etmiştir. 28 Eylül - 2 Ekim 2009 arasında Abu Dhabi’de hükûmetler arası toplanan Birleşmiş Milletler Manevi Kültür Mirası Koruma Kurulu, nevruzu Dünya Manevi Kültür Mirası Listesi 'ne dahil etmiştir.

Bahar gelince Mardin kırsalı, telkari gümüş takılarını, allı-pullu elbiselerini kuşanıp bayram ederken;  merkezi nergiziye ve türküsüyle baharı karşılar…

 

BAHAR GELDİ GÜL AÇTI

Bahar geldi gül açtı
Bülbül yerinden uçtu (yar yar di yar)
Şu benim deli gönlüm
Başıma neler açtı (yar yar di yar)

Seherin vakti geçti
Sinemi yaktı geçti (yar yar di yar)
Hazırlanmış gitmeye
Güzelim baktı geçti (yar yar di yar)

Yüreğim oldu pare
Aşka bulunmaz çare (yar yar di yar)
Ah yalnız yaşayamam
Gideceğim o yare (yar yar di yar)

Bedri Orcan

Ayten DİRİER-21 Mart 2011

*

 
Etiketler: MARDİN’DE, BAHAR, , , NERGİZİYE, SALATASI
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
04 Kasım 2019
E-ATIK KONUSUNDA İZKAB’IN ÖRNEK ETKİNLİĞİ
2405 Okunma.
24 Temmuz 2019
M.KEMAL PAŞA, 100 Yıl önce ERZURUM KONGRESİ’nde LİDER SEÇİLDİ
3982 Okunma.
31 Mayıs 2019
KADİR GECESİ ve İBADETİ
408 Okunma.
26 Mayıs 2019
1Y1K: Dr.M.TALAT ŞİMDİ – MARDİN TARİHİ KİMLİĞİ
447 Okunma.
18 Mayıs 2019
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
443 Okunma.
15 Mayıs 2019
15 MAYIS 1919… İZMİR’İN KARA GÜNÜ
372 Okunma.
13 Nisan 2019
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 18 YAŞINDA
479 Okunma.
22 Mart 2019
İZMİR-KARABAĞLAR’DA KENTİN KIYISINDAKİ KADINLAR DEFİLESİ
657 Okunma.
10 Mart 2019
DÖNÜŞÜM MARDİN’İN TARİHİ DOKUSUNU BOZMAMALI
828 Okunma.
02 Mart 2019
KARABAĞLAR PROJE TANITIMINA BAKAN PAKDEMİRLİ DAMGA VURDU
699 Okunma.
07 Ocak 2019
I.DÜNYA SAVAŞI ve KAFKASYA CEPHESİ
5445 Okunma.
29 Aralık 2018
ENGELSİZ YÜREKLER İZMİR’DE MEHMET ÂKİF’İ ANDI
987 Okunma.
13 Aralık 2018
ADNAN AVUKA’NIN SERGİSİ İZMİR’DE MARDİN VUSLATI YAŞATTI
1802 Okunma.
26 Kasım 2018
İZMİR MARDİNLİ GENÇ İŞADAMLARI DERNEĞİ’NİN VEFASI
2659 Okunma.
12 Kasım 2018
UZAYDA YANKILANAN TEK SES E Z A N’ DIR!
2423 Okunma.
22 Ekim 2018
İZMİR’DE YEREL SEÇİMİ MARDİN HOŞGÖRÜSÜ KAZANDIRACAK
2945 Okunma.
28 Eylül 2018
ÇİN HALK CUMHURİYETİ’NİN 69. YILDÖNÜMÜ İZMİR’DE KUTLANDI
2481 Okunma.
25 Ağustos 2018
MAZİDE KALANLAR
1465 Okunma.
11 Temmuz 2018
EBRU BAYBARA DEMİR'E SOSYAL MEDYADAN DESTEK OLALIM
4327 Okunma.
17 Haziran 2018
B A B A M
1628 Okunma.
09 Haziran 2018
İZMİR’DE BİR ARI KRALİÇE; C E Y D A
1089 Okunma.
05 Haziran 2018
İZMİR’İN HOŞGÖRÜ RENGİ MARDİN SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI
1938 Okunma.
13 Mayıs 2018
İZMİR KADINLAR BİRLİĞİ DERNEĞİ/İZKAB
1304 Okunma.
12 Mayıs 2018
FRANSIZ, GEÇMİŞE DE FRANSIZ!
729 Okunma.
02 Mayıs 2018
SEÇİM STARTI, NEDEN İZMİR’DE VERİLDİ?
1434 Okunma.
27 Nisan 2018
AFRİN’DE DİRİLİŞ
799 Okunma.
17 Nisan 2018
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 17 YAŞINDA
855 Okunma.
13 Nisan 2018
Mİ’RAÇ
978 Okunma.
28 Mart 2018
ÇİN’İN ÜNLÜ SOPRANOSU DİLBER YUNUS’U DİNLERKEN
1478 Okunma.
14 Mart 2018
İZMİR KARABAĞLAR’DA GÜZEL ŞEYLER OLUYOR
2067 Okunma.
09 Mart 2018
İDÜ GÖRKEMLİ BİR TÖRENLE DÜNYA KADINLAR GÜNÜNÜ KUTLADI
1397 Okunma.
28 Şubat 2018
II.ABDÜLHAMİD HAN GÖKTEN İNDİ!
1466 Okunma.
19 Şubat 2018
ÇİN, YENİ YILI “MUTLU BAHAR BAYRAMI” GÖSTERİSİYLE İZMİR’DE BAŞLATTI
1871 Okunma.
17 Şubat 2018
I.AFRİN SAVAŞI ve ÖNEMİ-1119
1705 Okunma.
05 Şubat 2018
BİNİKİ YÜZ YILDIR ORTADOĞU COĞRAFYASINDAYIZ
1953 Okunma.
22 Aralık 2017
YILBAŞI’NIN TARİHÇESİ VE TÜRKLERDE AĞAÇ-GÜNEŞ KÜLTÜ
2973 Okunma.
29 Kasım 2017
RAVZA’DA YAKARIŞ
874 Okunma.
10 Kasım 2017
ATATÜRK’ÜN YAZDIĞI ŞİİRLER
1284 Okunma.
22 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ – 2 / MEDİNE-İ MÜNEVVERE
1153 Okunma.
03 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ-DAVET
1135 Okunma.
21 Haziran 2017
KADİR GECESİ ve İBADETİ
1065 Okunma.
18 Haziran 2017
BABAMIN MİRASI; ERDEM…
1022 Okunma.
07 Nisan 2017
KÂZIM KARABEKİR MESELESİ
1400 Okunma.
26 Mart 2017
ULUSLARARASI ÇAKA BEY SEMPOZYUMU
1685 Okunma.
21 Mart 2017
NEVRUZ’UN GEÇMİŞİ
1513 Okunma.
15 Mart 2017
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ’NDE TASARIM YILDIZLARI DOĞUYOR
1257 Okunma.
01 Mart 2017
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1137 Okunma.
26 Şubat 2017
Ö.FARUK GÜLTAŞLI ŞEFLİĞİNDEKİ RÜŞTÜ ŞARDAĞ KONSERİ
1594 Okunma.
06 Ocak 2017
İZMİR KURTULUŞUN SEMBOLÜ
1442 Okunma.
05 Ocak 2017
VAZİYET-İ UMUMİYE MİLLÎ BİRLİĞİ GEREKTİRİYOR
1557 Okunma.
19 Aralık 2016
TÜRK YILMAZ
1246 Okunma.
19 Ekim 2016
PAŞAVAT ÇINARININ DÖKÜLEN YAPRAKLARI
5242 Okunma.
01 Ekim 2016
15 TEMMUZ DEMOKRASİ ve ÖZGÜRLÜK TÜRKÜSÜ
1211 Okunma.
11 Eylül 2016
“KUT”LU ÖNDER
1489 Okunma.
06 Ağustos 2016
B İ R O L A L I M
1307 Okunma.
18 Temmuz 2016
ORDU MİLLET NÖBETTE
2405 Okunma.
29 Nisan 2016
100. YILDÖNÜMÜNDE KÛT’ÜL AMARE SAVAŞI
1701 Okunma.
18 Mart 2016
ÇANAKKALE DENİZ SAVAŞI-18 MART 1915
1611 Okunma.
23 Şubat 2016
“MEZOPOTAMYA’DA İHANET EDEN, KUDÜS’TE HANÇERLENİR!”
1802 Okunma.
07 Ocak 2016
ATATÜRK’ÜN KOMŞULARLA İLİŞİKİSİ
1985 Okunma.
22 Aralık 2015
MEVLİD KANDİLİ
1905 Okunma.
03 Aralık 2015
KADIN HAKLARI
1527 Okunma.
26 Kasım 2015
ARTIK KELİMELERDE ŞAPKA ^ KULLANILACAK
1414 Okunma.
17 Kasım 2015
İLK TAMPON DEVLET GÜNEY DOĞU’DA KURULDU
1680 Okunma.
10 Kasım 2015
HATAY’IN DİYETİ ATATÜRK’ÜMÜZ
1889 Okunma.
07 Kasım 2015
ÂRİF MİLLET
1492 Okunma.
14 Eylül 2015
DİKKAT! 5. KOL YOĞUN FAALİYETTE…
1904 Okunma.
09 Eylül 2015
9 EYLÜL RUHU, TARİHİ TEKRARLATMAYACAK!
1213 Okunma.
25 Ağustos 2015
Yüreğim Kışlan
1660 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1396 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1149 Okunma.
18 Temmuz 2015
BİRLİĞİN HARCI BAYRAM
1415 Okunma.
19 Mayıs 2015
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
1855 Okunma.
07 Mayıs 2015
MARDİN’DE HIDRELLEZ YEMEĞİ
1663 Okunma.
01 Mayıs 2015
ÇOCUKLAR ATALARINI TANIDIKÇA, ÖZGÜVENLERİ ARTACAK
2033 Okunma.
25 Mart 2015
ÇANAKKALE SAVAŞLARI KRONOLOJİSİ
2118 Okunma.
24 Şubat 2015
CABER’DEKİ SÜLEYMAN ŞAH KİMDİR?
1856 Okunma.
04 Eylül 2014
BİRLİK ve BERABERLİĞİMİZİN ÇİMENTOSU SİVAS KONGRESİ...
2941 Okunma.
08 Temmuz 2014
I.DÜNYA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ Ayten DİRİER
2456 Okunma.
29 Mayıs 2014
İSTANBUL FETHİNİN TÜRK VE DÜNYA TARİHİNDEKİ ÖNEMİ-4
2459 Okunma.
20 Mayıs 2014
ATATÜRK’ÜN BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNDEKİ ÖNCÜLÜĞÜ
2414 Okunma.
17 Nisan 2014
YENİ YAYINLAR - 2014
2294 Okunma.
13 Nisan 2014
147 yıllık İZMİR BELEDİYE BAŞKANLARI
2228 Okunma.
05 Nisan 2014
2014 YEREL SEÇİM MESAJI; BAĞIMSIZLIK KARAKTERİMDİR!
3798 Okunma.
22 Mart 2014
NEVRUZ KİMİN BAYRAMI?
2335 Okunma.
18 Mart 2014
ÇANAKKALE DENİZ ZAFERİ-18 MART 1915
1830 Okunma.
01 Mart 2014
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1880 Okunma.
12 Şubat 2014
ŞEHZADE MUSTAFA NASIL ÖLDÜRÜLDÜ?
2531 Okunma.
25 Aralık 2013
KANUNÎ, ŞEHZADELERİNİ NEDEN BOĞDURDU?
2416 Okunma.
23 Aralık 2013
TÜRKOVİZYON TÜRK DÜNYASI ŞARKI YARIŞMASI
1741 Okunma.
02 Aralık 2013
İNOVASYON HAFTASI
1933 Okunma.
01 Aralık 2013
DURUN! DURUN BİRAZ…
2268 Okunma.
21 Kasım 2013
MARDİN’İN KURTULUŞU
6604 Okunma.
14 Kasım 2013
KERBEL’NIN AĞIDI, TAHILLARIN TÜRKÜSÜ AŞURE
3357 Okunma.
10 Kasım 2013
ATATÜRK'ÜN DEVRİMCİLİK ANLAYIŞI...
1676 Okunma.
11 Ekim 2013
İZMİR MUTFAĞIMDAN BAYRAM TATLILARI(10 ÇEŞİT)
2005 Okunma.
02 Ekim 2013
SEYYİD MÜKERREMEDDİN EMİR SULTAN
3194 Okunma.
09 Eylül 2013
Dokuz Eylül ve İzmirlilik ruhu
1581 Okunma.
05 Ağustos 2013
ADNAN AVUKA, İZMİR’DE MARDİN RÜZGÂRI ESTİRDİ
4003 Okunma.
30 Temmuz 2013
1 YAZAR * 1 KİTAP Ayten DİRİER
2019 Okunma.
25 Temmuz 2013
Mardin'de Bayram/Paskalya Çöreği : İKLİÇE
2367 Okunma.
Haber Yazılımı