Yazı Detayı
08 Temmuz 2014 - Salı 17:37 Bu yazı 2401 kez okundu
 
I.DÜNYA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ Ayten DİRİER
AYTEN DİRİER
mardintoplumsaldayanisma@hotmail.com
 
 

I.DÜNYA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ

Ayten DİRİER

    100 yıl önce Avrupa uzun süredir anılan “Altın Yaza” doğru giderken, hiç kimse o yaz sonunun tarihin en karanlık dönemlerinden birini getireceğini tahmin etmiyordu. Coğrafî Keşiflerle başlayan Sömürgecilik hareketleriyle, 1500’lerden itibaren Dünyanın iliğini emen Avrupa Devletleri, döktükleri kanların ahından sonunda birbirlerinin gırtlağına sarıldılar.

    28 Haziran 1914’te Sarajevo(Saraybosna)’da iki kurşunla başlayan savaş; bir kâbus gibi Dünyanın üzerine çöküp, parçalara ayırdı, milyonlarca hayata mal oldu.11 Kasım 1918’de sona erdiğinde, insanlar kendini çok farklı kulvarlarda buldu. Bugün Dünyanın başını ağrıtan birçok olayın temeli o zaman atıldı.

*SAVAŞIN  NEDENLERİ

    Savaşlar genelde görünen ve gösterilen nedenlerle başlatılır, ama asıl gerçek nedenler uzun bir geçmişin birikimidir. I.Dünya Savaşı’nı başlatan etkenler de uzun bir geçmişe sahip…

A-SAVAŞIN GERÇEK NEDENLERİ

I-Ekonomik Nedenler:

Sömürge> Hammade > Pazar arayışı


1-Avrupa Devletleri arasındaki Sömürgecilik  yarışı:

   Birliğini geç tamamlayan İtalya(1870) ve Almanya(1871) siyasî ve ekonomik dengeleri değiştirdi. Sömürge yarışında İngiltere ve Fransa’ya rakip olmaları, bu devletler arasında düşmanlığa yol açtı.

2-Almanya’nın sanayii için hammadde arayışı:

   Fransa’nın elinde bulunan zengin kömür yataklarıyla ünlü Alsas-Loren bölgesini, Almanya sanayii için ele geçirince,  iki ülke düşman oldu. Fransa ezeli rakibi İngiltere’ye yanaştı.

3-Petrol

   1858’den itibaren ABD’de kullanılmaya başlayan ve neredeyse 20. asra damgasını vuran petrol yataklarının mülkiyeti de savaşın temel ekonomik nedenlerindendir.Kömürden sonra dünyanın enerji kaynağı olacak olan petrolün Osmanlı toprağı Orta Doğu’da bulunması bütün sömürgecilerin gözünü oraya çevirdi. 19. asır sonlarında özellikle İngilizler tarafından, çeşitli gizli/açık yöntemlerle yoğun olduğu yerler tesbit edildi. İngiltere’nin petrol siyaseti, 19. asırdan itibaren tüm stratejilerinin ilk sırasına yer aldı.

 “Efendiler! Şunu iyi biliniz ki, bir damla petrol bir damla kandan daha kıymetlidir.” Churchill

 

II-Siyasî nedenler

1-Balkanlar’daki Slav-Germen Çekişmesi:

   Kara İmparatorluğu olan Rus Çarlığı ile Avusturya-Macaristan arasındaBalkanlarda çekişme vardı. Rusya’nın ılık denizlere inmek için, Osmanlı İmparatorluğu yönetimindeki Ortodoks ve Slav ırkları kendi hakimiyetine almak istemesi, aynı yerleri doğal uzantısı sayan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile arasını açtı.  

2-Fransız İhtilâli’nin getirdiği Milliyetçilik akımının etkisi:

   İngiltere ve Rusya’nın, 19.asır başlarından itibaren Osmanlı topraklarında körüklediğimilliyetçilik hareketleri  sonucunda çıkan isyanlarla yeni devletlerin kurulması, diğerlerini de harekete geçirdi.

3- Bloklaşma:

    Avrupa Devletleri arasındaki ekonomik yarış ve siyasî çekişmeler, bazı devletleri birbirlerine yaklaştırıp, blokların kurulmasına yol açtı.

-Üçlü İttifak(Bağlaşma)-1883 : Almanya + Avusturya-Macaristan + İtalya(1915’te ayrıldı) + Osmanlı İmparatorluğu(1914) + Bulgaristan

 -Üçlü İtilaf(Uzlaşma)-1907 : İngiltere + Fransa + Rusya + İtaya (1915'te) + Sırbistan + Japonya + Romanya + Portekiz + ABD + Brezilya + Yunanistan

4-Siyonist Kongre ve uzun hedefleri:

    İsviçre’nin Basel kentinde 1897’de Theodor Herzl başkanlığında toplanan Siyonist kongre, Mason Locası aracılığıyla Arz-ı Mevud’a ulaşabilmek için bir fon oluşturdu. Fon’da biriken paralarla Filistin'de toprak satın alınması ve bu topraklarda bir Yahudi Devletin altyapısının oluşturulmasına harcanması kararlaştırıldı. II.Abdülhamit toprak satın alma isteklerini reddedince, padişah aleyhtarı çalışmalar el altından desteklenip tahttan indirildi.  Silah ticareti ve petrol anlaşmalarında ise açıkça desteklendi.

III-Toplumsal nedenler

1-Rusya’nın durumu:

Rus Çarlığı’nın ekonomik durumu, toplumu patlamaya hazır bir bombaya dönüştürmüştü. Rusya, 19. asır sonlarından itibaren toplumsal dalgalanmalarla çalkalanıp duruyordu.Toplumun en büyük kesimi köylü sınıfı ve o büyüklükte olmasa da etkin bir işçi sınıfı 1905 Devrimi ile gücünü kanıtlamış, asıl devrimin yolunu açmıştı. Toplumsal çalkantılar, ekonomik açıdan hem imparatorluk, hem de Çarlık Rejimi için büyük tehdit oluşturuyordu.

2-Silahlanma Yarışı

İttifaklar, bloklaşmalarla iç içe gelişen  silahlanma yarışı, Avrupa'da gerginliği son derece arttırırken; bardağı taşıracak son damla bekleniyordu. Silah tüccarları bir an önce savaşı başlatacak olay için el ovuşturuyordu.

 

B-SAVAŞI BAŞLATAN GÖRÜNÜRDEKİ NEDEN

    Avusturya-Macaristan Arşidükü(veliahd prens) Franz Ferdinand ve eşi DüşesSophie Hohenberg’in Saraybosna’da bir Sırp milliyetçi tarafından 28 Haziran 1914’te öldürülmesi savaşı başlatan kıvılcım oldu. Bir kurşun iki kişinin hayatına mal olurken, toplam 37,508,686 insanın kaybına yol açtı.

    Osmanlı İmparatorluğu, 93 Harbini sona erdiren 1878 Berlin Antlaşması ile Bosna-Hersek’in kontrolünü Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’na verdi. Bu durum orada gözü olan Sırplar’ın işine gelmediği gibi Ruslar da onları kışkırtıp durdu. Sık sık ziyarete gelen veliahd prense suikast düzenlendi.

    Arşidük Franz Ferdinand eşi ile Saraybosna’yı ziyaret ederken, Sırp ve Müslüman Boşnak Muhammed Mehmetbasic bombalı suikastine uğradı. Suikasti gerçekleştirenlerMlada Bosna/Genç Bosna örgütüne dahillerdi. Suikast başarısızlıkla sonuçlanınca, kaçan militanlardan  Gavrilo Princip, şehir merkezindeki bir restorana gitti. Arsiduk Franz Ferdinand arabasıyla Princip’in yemek yediği restoranın önünde görünce, hemen silahını çıkarıp Arsidük Franz Ferdinand’a ateş etti. Franz Ferdinand’in boğazına isabet eden kursun ense tarafından çıkıp, arkasındaki eşine saplandı… Bir kurşunla ikisi de anında öldü.

    Olay yerinden hemen kaçmaya çalışan Gavrilo Princip çevredekiler tarafından yakalanarak, güvenlik kuvvetlerine teslim edildi. Princip’in adlarını verdiği birkaç arkadaşı  yakalanırken, Muhammed Mehmetbasic kaçmayı başardı.

    Olayın arkasında Sırbistan’ın olduğunu düşünen Avusturya-Macaristan İmparatoru, yapılan soruşturmada silahların bu gençlere Sırbistan tarafından verildiğini ortaya çıkardı.Mlada Bosna örgütünün yakalanan üyeleri, yargılama sonucu o günkü kanunlara göre 20 yaşından küçük oldukları için idamdan kurtuldular ama 23 yaşındaki biri idam edildi.

    Olaylardan sonra Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Sırbistan’a baskı uygulayarak bazı anlaşmaları kabul ettirdi. Sırbistan çıkacak herhangi bir savaşta ağır kayba uğrayacağını düşünerek boyun eğiyordu. Son anlaşmanın kabul edilmemesi üzerine  Avusturya-Macaristan imparatorluğu, Almanya’dan aldığı destekle 28 Temmuz 1914’te Sırbistan’a savaş açtı.

   Böylece dört yıl boyunca Dünyayı kana bulayacak Genel Savaş başladı.

*
“Siyasette hiçbir şey tesadüfi değildir.”

Roosevelt

 
Etiketler: IDÜNYA, SAVAŞI’NIN, NEDENLERİ, , Ayten, DİRİER
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Temmuz 2019
M.KEMAL PAŞA, 100 Yıl önce ERZURUM KONGRESİ’nde LİDER SEÇİLDİ
3868 Okunma.
31 Mayıs 2019
KADİR GECESİ ve İBADETİ
348 Okunma.
26 Mayıs 2019
1Y1K: Dr.M.TALAT ŞİMDİ – MARDİN TARİHİ KİMLİĞİ
375 Okunma.
18 Mayıs 2019
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
339 Okunma.
15 Mayıs 2019
15 MAYIS 1919… İZMİR’İN KARA GÜNÜ
329 Okunma.
13 Nisan 2019
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 18 YAŞINDA
421 Okunma.
22 Mart 2019
İZMİR-KARABAĞLAR’DA KENTİN KIYISINDAKİ KADINLAR DEFİLESİ
590 Okunma.
10 Mart 2019
DÖNÜŞÜM MARDİN’İN TARİHİ DOKUSUNU BOZMAMALI
649 Okunma.
02 Mart 2019
KARABAĞLAR PROJE TANITIMINA BAKAN PAKDEMİRLİ DAMGA VURDU
674 Okunma.
07 Ocak 2019
I.DÜNYA SAVAŞI ve KAFKASYA CEPHESİ
5414 Okunma.
29 Aralık 2018
ENGELSİZ YÜREKLER İZMİR’DE MEHMET ÂKİF’İ ANDI
959 Okunma.
13 Aralık 2018
ADNAN AVUKA’NIN SERGİSİ İZMİR’DE MARDİN VUSLATI YAŞATTI
1771 Okunma.
26 Kasım 2018
İZMİR MARDİNLİ GENÇ İŞADAMLARI DERNEĞİ’NİN VEFASI
2608 Okunma.
12 Kasım 2018
UZAYDA YANKILANAN TEK SES E Z A N’ DIR!
2393 Okunma.
22 Ekim 2018
İZMİR’DE YEREL SEÇİMİ MARDİN HOŞGÖRÜSÜ KAZANDIRACAK
2892 Okunma.
28 Eylül 2018
ÇİN HALK CUMHURİYETİ’NİN 69. YILDÖNÜMÜ İZMİR’DE KUTLANDI
2440 Okunma.
25 Ağustos 2018
MAZİDE KALANLAR
1430 Okunma.
11 Temmuz 2018
EBRU BAYBARA DEMİR'E SOSYAL MEDYADAN DESTEK OLALIM
4236 Okunma.
17 Haziran 2018
B A B A M
1599 Okunma.
09 Haziran 2018
İZMİR’DE BİR ARI KRALİÇE; C E Y D A
1052 Okunma.
05 Haziran 2018
İZMİR’İN HOŞGÖRÜ RENGİ MARDİN SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI
1857 Okunma.
13 Mayıs 2018
İZMİR KADINLAR BİRLİĞİ DERNEĞİ/İZKAB
1228 Okunma.
12 Mayıs 2018
FRANSIZ, GEÇMİŞE DE FRANSIZ!
700 Okunma.
02 Mayıs 2018
SEÇİM STARTI, NEDEN İZMİR’DE VERİLDİ?
1400 Okunma.
27 Nisan 2018
AFRİN’DE DİRİLİŞ
771 Okunma.
17 Nisan 2018
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 17 YAŞINDA
827 Okunma.
13 Nisan 2018
Mİ’RAÇ
930 Okunma.
28 Mart 2018
ÇİN’İN ÜNLÜ SOPRANOSU DİLBER YUNUS’U DİNLERKEN
1427 Okunma.
14 Mart 2018
İZMİR KARABAĞLAR’DA GÜZEL ŞEYLER OLUYOR
2030 Okunma.
09 Mart 2018
İDÜ GÖRKEMLİ BİR TÖRENLE DÜNYA KADINLAR GÜNÜNÜ KUTLADI
1369 Okunma.
28 Şubat 2018
II.ABDÜLHAMİD HAN GÖKTEN İNDİ!
1432 Okunma.
19 Şubat 2018
ÇİN, YENİ YILI “MUTLU BAHAR BAYRAMI” GÖSTERİSİYLE İZMİR’DE BAŞLATTI
1842 Okunma.
17 Şubat 2018
I.AFRİN SAVAŞI ve ÖNEMİ-1119
1555 Okunma.
05 Şubat 2018
BİNİKİ YÜZ YILDIR ORTADOĞU COĞRAFYASINDAYIZ
1921 Okunma.
22 Aralık 2017
YILBAŞI’NIN TARİHÇESİ VE TÜRKLERDE AĞAÇ-GÜNEŞ KÜLTÜ
2931 Okunma.
29 Kasım 2017
RAVZA’DA YAKARIŞ
850 Okunma.
10 Kasım 2017
ATATÜRK’ÜN YAZDIĞI ŞİİRLER
1236 Okunma.
22 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ – 2 / MEDİNE-İ MÜNEVVERE
1126 Okunma.
03 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ-DAVET
1112 Okunma.
21 Haziran 2017
KADİR GECESİ ve İBADETİ
1046 Okunma.
18 Haziran 2017
BABAMIN MİRASI; ERDEM…
1004 Okunma.
07 Nisan 2017
KÂZIM KARABEKİR MESELESİ
1368 Okunma.
26 Mart 2017
ULUSLARARASI ÇAKA BEY SEMPOZYUMU
1667 Okunma.
21 Mart 2017
NEVRUZ’UN GEÇMİŞİ
1485 Okunma.
15 Mart 2017
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ’NDE TASARIM YILDIZLARI DOĞUYOR
1208 Okunma.
01 Mart 2017
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1103 Okunma.
26 Şubat 2017
Ö.FARUK GÜLTAŞLI ŞEFLİĞİNDEKİ RÜŞTÜ ŞARDAĞ KONSERİ
1565 Okunma.
06 Ocak 2017
İZMİR KURTULUŞUN SEMBOLÜ
1411 Okunma.
05 Ocak 2017
VAZİYET-İ UMUMİYE MİLLÎ BİRLİĞİ GEREKTİRİYOR
1534 Okunma.
19 Aralık 2016
TÜRK YILMAZ
1226 Okunma.
19 Ekim 2016
PAŞAVAT ÇINARININ DÖKÜLEN YAPRAKLARI
5144 Okunma.
01 Ekim 2016
15 TEMMUZ DEMOKRASİ ve ÖZGÜRLÜK TÜRKÜSÜ
1192 Okunma.
11 Eylül 2016
“KUT”LU ÖNDER
1463 Okunma.
06 Ağustos 2016
B İ R O L A L I M
1281 Okunma.
18 Temmuz 2016
ORDU MİLLET NÖBETTE
2382 Okunma.
29 Nisan 2016
100. YILDÖNÜMÜNDE KÛT’ÜL AMARE SAVAŞI
1678 Okunma.
18 Mart 2016
ÇANAKKALE DENİZ SAVAŞI-18 MART 1915
1547 Okunma.
23 Şubat 2016
“MEZOPOTAMYA’DA İHANET EDEN, KUDÜS’TE HANÇERLENİR!”
1762 Okunma.
07 Ocak 2016
ATATÜRK’ÜN KOMŞULARLA İLİŞİKİSİ
1957 Okunma.
22 Aralık 2015
MEVLİD KANDİLİ
1821 Okunma.
03 Aralık 2015
KADIN HAKLARI
1498 Okunma.
26 Kasım 2015
ARTIK KELİMELERDE ŞAPKA ^ KULLANILACAK
1397 Okunma.
17 Kasım 2015
İLK TAMPON DEVLET GÜNEY DOĞU’DA KURULDU
1646 Okunma.
10 Kasım 2015
HATAY’IN DİYETİ ATATÜRK’ÜMÜZ
1870 Okunma.
07 Kasım 2015
ÂRİF MİLLET
1463 Okunma.
14 Eylül 2015
DİKKAT! 5. KOL YOĞUN FAALİYETTE…
1869 Okunma.
09 Eylül 2015
9 EYLÜL RUHU, TARİHİ TEKRARLATMAYACAK!
1189 Okunma.
25 Ağustos 2015
Yüreğim Kışlan
1624 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1376 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1131 Okunma.
18 Temmuz 2015
BİRLİĞİN HARCI BAYRAM
1387 Okunma.
19 Mayıs 2015
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
1840 Okunma.
07 Mayıs 2015
MARDİN’DE HIDRELLEZ YEMEĞİ
1641 Okunma.
01 Mayıs 2015
ÇOCUKLAR ATALARINI TANIDIKÇA, ÖZGÜVENLERİ ARTACAK
2013 Okunma.
25 Mart 2015
ÇANAKKALE SAVAŞLARI KRONOLOJİSİ
1653 Okunma.
24 Şubat 2015
CABER’DEKİ SÜLEYMAN ŞAH KİMDİR?
1832 Okunma.
04 Eylül 2014
BİRLİK ve BERABERLİĞİMİZİN ÇİMENTOSU SİVAS KONGRESİ...
2927 Okunma.
29 Mayıs 2014
İSTANBUL FETHİNİN TÜRK VE DÜNYA TARİHİNDEKİ ÖNEMİ-4
2430 Okunma.
20 Mayıs 2014
ATATÜRK’ÜN BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNDEKİ ÖNCÜLÜĞÜ
2379 Okunma.
17 Nisan 2014
YENİ YAYINLAR - 2014
2276 Okunma.
13 Nisan 2014
147 yıllık İZMİR BELEDİYE BAŞKANLARI
2206 Okunma.
05 Nisan 2014
2014 YEREL SEÇİM MESAJI; BAĞIMSIZLIK KARAKTERİMDİR!
3769 Okunma.
22 Mart 2014
NEVRUZ KİMİN BAYRAMI?
2297 Okunma.
18 Mart 2014
ÇANAKKALE DENİZ ZAFERİ-18 MART 1915
1805 Okunma.
01 Mart 2014
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1858 Okunma.
12 Şubat 2014
ŞEHZADE MUSTAFA NASIL ÖLDÜRÜLDÜ?
2505 Okunma.
25 Aralık 2013
KANUNÎ, ŞEHZADELERİNİ NEDEN BOĞDURDU?
2345 Okunma.
23 Aralık 2013
TÜRKOVİZYON TÜRK DÜNYASI ŞARKI YARIŞMASI
1720 Okunma.
02 Aralık 2013
İNOVASYON HAFTASI
1895 Okunma.
01 Aralık 2013
DURUN! DURUN BİRAZ…
2222 Okunma.
21 Kasım 2013
MARDİN’İN KURTULUŞU
5352 Okunma.
14 Kasım 2013
KERBEL’NIN AĞIDI, TAHILLARIN TÜRKÜSÜ AŞURE
3317 Okunma.
10 Kasım 2013
ATATÜRK'ÜN DEVRİMCİLİK ANLAYIŞI...
1658 Okunma.
11 Ekim 2013
İZMİR MUTFAĞIMDAN BAYRAM TATLILARI(10 ÇEŞİT)
1967 Okunma.
02 Ekim 2013
SEYYİD MÜKERREMEDDİN EMİR SULTAN
3090 Okunma.
28 Eylül 2013
MARDİN’DE BAHAR ve NERGİZİYE SALATASI
2536 Okunma.
09 Eylül 2013
Dokuz Eylül ve İzmirlilik ruhu
1562 Okunma.
05 Ağustos 2013
ADNAN AVUKA, İZMİR’DE MARDİN RÜZGÂRI ESTİRDİ
3963 Okunma.
30 Temmuz 2013
1 YAZAR * 1 KİTAP Ayten DİRİER
1998 Okunma.
25 Temmuz 2013
Mardin'de Bayram/Paskalya Çöreği : İKLİÇE
2318 Okunma.
Haber Yazılımı