Yazı Detayı
10 Mart 2019 - Pazar 20:30 Bu yazı 626 kez okundu
 
DÖNÜŞÜM MARDİN’İN TARİHİ DOKUSUNU BOZMAMALI
AYTEN DİRİER
mardintoplumsaldayanisma@hotmail.com
 
 

DÖNÜŞÜM MARDİN’İN TARİHİ DOKUSUNU BOZMAMALI

 

 

 

    Dünya üzerinde Tarihi dokusunu koruyan şehirler açık müze olduğundan, onlara hazine gözüyle bakılmakta. Ortaçağ mimarisini en iyi koruyan üç şehirden Kudüs, Venedik UNESCO listesine girdi, ama sadece Mardin beklemeye alındı. Başka şehirlerimiz daha sonra listeye girdiği halde, Mardin’in halâ beklemesi düşündürücü… Bunun baş sebebi, bence tarihi dokusunun bozulmasıdır.

 

    Çocukluğumuzda her yeri saran, güneşin sindiği safran rengi binaların üzerine kibrit kutusu odaların eklenmesi, arasına modernleşme sembolü düz duvar apartmanlar ile kamu binalarının dikilmesi Mardin’in dokusunu bozsa da fazla göze batmıyordu. Kamu binalarından şehir etekleri, İpek Yolu’nun giriş ve çıkış güzergâhına dikilenler şehrin silüetini bozmadığı gibi, yeni iskan yerlerinin doğal yerini de belirliyordu. Okullar ve sağlık kurumlarının şehrin tapusu sayılan mezarlıklar üzerinde inşa edilmesi ise en büyük hataydı.

 

    1950’lerde başlayan yıkım, 1960 sonrası daha da arttı. Mardin sürekli göç verdiği gibi göç de alıyordu. 1980’lerde hortlayan terörle Kenan Evren şehrimize en büyük kötülüğü yaptı. Dağ köyleri ve mezralarda yaşayan insanları güvenlik amacıyla toprağından koparıp, şehrin eteklerine yığınca, Beden altı ve çevreye herkes aklına estiği gibi ev yapmaya başladı. Kayacan Sitesi ile Yenişehir’in yerinde ve bir plâna göre kuruluş örneği de sorunu çözmedi. Tarihî yerleşimlerin en büyük sorunu insansız kalmasıdır. Mardin ise bu göçlerle tersini yaşadı ve şehrin nüfus dokusu da değişti.

 

    2000’lerde başlayan, Dünyada nadir görülen doğal çevreleri koruyabilme ve gelecek nesillere ulaştırabilme amacıyla, mümkün olduğunca çok az müdahale ile onarma işi olan Restorasyon, maalesef ehil kişilere yaptırılmadığından amacına ulaşamadı. SİT alanı sayılan tarihî yerlerin restorasyonu ise şehrin altını oyarak, epey şikâyetlere yol açtı. Büyükşehir Belediyesi kurulduktan sonra bu şikâyetler daha da arttı. Mardin'in SİT alanı olarak belirlenmesinin nedeni olan geleneksel mimarideki yapı unsurlarının önemli bir parçası olan tarihsel kanalizasyon sistemi zarar gördü, çeşmelerin suyu akmaz oldu. Bazı evlerin duvarında çatlaklar, temelinde kaymalar olurken, zamanında tedbirler alınmayıp savsaklandı.

 

     Şehrimizin genel görünümünde başlayan erozyon tarihine kadar uzandı ve zekâsıyla işgali önlediği için Atatürk’ün armağan ettiği Kurtuluş Günü bile Onur Günü’ne çevrildi. Bütün bu gelişmeler işin ehline verilmeyişinden kaynaklandı.

 

    Mardin Tarihi Evleri Koruma Derneği Başkanı Sadettin Noyan, Belediye’nin yaptığı altyapı çalışmalarının tarihi evlere zarar verdiği iddiasıyla Bakanlık ve Anıtlar Yüksek Kuruluna kadar ulaştı, ama bir sonuç alınamadı. Sosyal Medya bu konuda çalkalanırken, yurdun büyük şehirlerinde yaşayan Mardinliler gelişmeler karşısında çok üzülürken, ilgili ve yetkililerden gerekli açıklamalar çok geç yapıldı.

 

    Günümüzde Valiliğin iyi niyetle başlattığı dönüşüm çalışmalarında da aynı durum sürmekte. Mardin Lisesi, Gazi İlkokulu, Kız Öğretmen Okulu, Kız Meslek Lisesi-Ticaret Lisesi, Olgunlaşma Enstitüsü’nün sırayla yer aldığı güzide İdadi binasının, -ufuk açıcı, emeğin sonunda amaca ulaşmayı simgeleyen- tarihî merdivenleri de bu işten nasibini aldı. Güzelleştirme amacıyla yapılan çiçek tarhları(meşkebe) ve ışıklandırma bir yıl içinde hatanın büyüklüğünü göz önüne serdi. İşinin ehli tarafından; o tarhlar duvar diplerine, ışıklandırma duvarlara yapılasa bu kadar zarar vermez, aleyhte kamuoyu oluşturmazdı.

 

    Mardin Ortaçağ’ın en önemli açık hava müzesidir. İpek Yolu’ndan sonra en önemli gelir kaynağı Turizm’dir. Turistler tarihî yerlere giderken aslıyla görmek, otantik ortamda geçmiş zamanı yaşamak ister. Yaşadığı yerin benzeri modern bina ve yollarla karşılaştığında kandırıldığını düşünüp, bir daha gitmediği gibi gitmek isteyenleri de engeller. Oysa memnun kalan her turist en azından beş kişi daha yollar. Bu nedenle Mardin’de Restorasyon aslına uygun, işin ehli tarafından yapılırsa, dokusu korunursa ilgi çeker, lâyık olduğu değeri görür.  Modern alanlar her yere kurulabilir, ama Mardin-Artuklu’nun içine uygun düşmez.

 

    31 Mart’ta yapılacak yerel seçimde özellikle Artuklu halkı geleceğini düşünerek; sokaklarında koşturmuş, değerleriyle büyüyüp özümsemiş adayı seçmeli ve işin gerisini bırakmamalıdır. Yapılacak çalışmaların, kültürel koruma konusunda yetkili kişiler tarafından denetlenmesi, zarar gören yapıların kısa sürede onarılması, sonraki çalışmaların bu yetkili kişilerce yapılması, bundan sonra yapılacak binalarda kibrit kutusu değil, Mardin mimarisinin örnek alınması Mardin’i koruyacak ve lâyık olduğu değere kavuşturacaktır.

 

    Yetkili, etkili, işin ehli ve -hoşgörü deyiminden rahatsız olanlar değil, hoşgörülü- Mardin Ruhu’na sahip kişilerin bu soruna sahip çıkması dileğiyle, Allah Mardin’imizi korusun...

 
Etiketler: DÖNÜŞÜM, MARDİN’İN, TARİHİ, DOKUSUNU, BOZMAMALI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Temmuz 2019
M.KEMAL PAŞA, 100 Yıl önce ERZURUM KONGRESİ’nde LİDER SEÇİLDİ
3687 Okunma.
31 Mayıs 2019
KADİR GECESİ ve İBADETİ
325 Okunma.
26 Mayıs 2019
1Y1K: Dr.M.TALAT ŞİMDİ – MARDİN TARİHİ KİMLİĞİ
354 Okunma.
18 Mayıs 2019
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
320 Okunma.
15 Mayıs 2019
15 MAYIS 1919… İZMİR’İN KARA GÜNÜ
310 Okunma.
13 Nisan 2019
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 18 YAŞINDA
410 Okunma.
22 Mart 2019
İZMİR-KARABAĞLAR’DA KENTİN KIYISINDAKİ KADINLAR DEFİLESİ
560 Okunma.
02 Mart 2019
KARABAĞLAR PROJE TANITIMINA BAKAN PAKDEMİRLİ DAMGA VURDU
653 Okunma.
07 Ocak 2019
I.DÜNYA SAVAŞI ve KAFKASYA CEPHESİ
5401 Okunma.
29 Aralık 2018
ENGELSİZ YÜREKLER İZMİR’DE MEHMET ÂKİF’İ ANDI
948 Okunma.
13 Aralık 2018
ADNAN AVUKA’NIN SERGİSİ İZMİR’DE MARDİN VUSLATI YAŞATTI
1760 Okunma.
26 Kasım 2018
İZMİR MARDİNLİ GENÇ İŞADAMLARI DERNEĞİ’NİN VEFASI
2588 Okunma.
12 Kasım 2018
UZAYDA YANKILANAN TEK SES E Z A N’ DIR!
2382 Okunma.
22 Ekim 2018
İZMİR’DE YEREL SEÇİMİ MARDİN HOŞGÖRÜSÜ KAZANDIRACAK
2871 Okunma.
28 Eylül 2018
ÇİN HALK CUMHURİYETİ’NİN 69. YILDÖNÜMÜ İZMİR’DE KUTLANDI
2426 Okunma.
25 Ağustos 2018
MAZİDE KALANLAR
1408 Okunma.
11 Temmuz 2018
EBRU BAYBARA DEMİR'E SOSYAL MEDYADAN DESTEK OLALIM
4218 Okunma.
17 Haziran 2018
B A B A M
1590 Okunma.
09 Haziran 2018
İZMİR’DE BİR ARI KRALİÇE; C E Y D A
1037 Okunma.
05 Haziran 2018
İZMİR’İN HOŞGÖRÜ RENGİ MARDİN SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI
1821 Okunma.
13 Mayıs 2018
İZMİR KADINLAR BİRLİĞİ DERNEĞİ/İZKAB
1172 Okunma.
12 Mayıs 2018
FRANSIZ, GEÇMİŞE DE FRANSIZ!
686 Okunma.
02 Mayıs 2018
SEÇİM STARTI, NEDEN İZMİR’DE VERİLDİ?
1389 Okunma.
27 Nisan 2018
AFRİN’DE DİRİLİŞ
755 Okunma.
17 Nisan 2018
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 17 YAŞINDA
816 Okunma.
13 Nisan 2018
Mİ’RAÇ
922 Okunma.
28 Mart 2018
ÇİN’İN ÜNLÜ SOPRANOSU DİLBER YUNUS’U DİNLERKEN
1405 Okunma.
14 Mart 2018
İZMİR KARABAĞLAR’DA GÜZEL ŞEYLER OLUYOR
2014 Okunma.
09 Mart 2018
İDÜ GÖRKEMLİ BİR TÖRENLE DÜNYA KADINLAR GÜNÜNÜ KUTLADI
1349 Okunma.
28 Şubat 2018
II.ABDÜLHAMİD HAN GÖKTEN İNDİ!
1415 Okunma.
19 Şubat 2018
ÇİN, YENİ YILI “MUTLU BAHAR BAYRAMI” GÖSTERİSİYLE İZMİR’DE BAŞLATTI
1824 Okunma.
17 Şubat 2018
I.AFRİN SAVAŞI ve ÖNEMİ-1119
1532 Okunma.
05 Şubat 2018
BİNİKİ YÜZ YILDIR ORTADOĞU COĞRAFYASINDAYIZ
1907 Okunma.
22 Aralık 2017
YILBAŞI’NIN TARİHÇESİ VE TÜRKLERDE AĞAÇ-GÜNEŞ KÜLTÜ
2916 Okunma.
29 Kasım 2017
RAVZA’DA YAKARIŞ
840 Okunma.
10 Kasım 2017
ATATÜRK’ÜN YAZDIĞI ŞİİRLER
1208 Okunma.
22 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ – 2 / MEDİNE-İ MÜNEVVERE
1112 Okunma.
03 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ-DAVET
1095 Okunma.
21 Haziran 2017
KADİR GECESİ ve İBADETİ
1035 Okunma.
18 Haziran 2017
BABAMIN MİRASI; ERDEM…
987 Okunma.
07 Nisan 2017
KÂZIM KARABEKİR MESELESİ
1349 Okunma.
26 Mart 2017
ULUSLARARASI ÇAKA BEY SEMPOZYUMU
1653 Okunma.
21 Mart 2017
NEVRUZ’UN GEÇMİŞİ
1468 Okunma.
15 Mart 2017
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ’NDE TASARIM YILDIZLARI DOĞUYOR
1193 Okunma.
01 Mart 2017
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1084 Okunma.
26 Şubat 2017
Ö.FARUK GÜLTAŞLI ŞEFLİĞİNDEKİ RÜŞTÜ ŞARDAĞ KONSERİ
1553 Okunma.
06 Ocak 2017
İZMİR KURTULUŞUN SEMBOLÜ
1393 Okunma.
05 Ocak 2017
VAZİYET-İ UMUMİYE MİLLÎ BİRLİĞİ GEREKTİRİYOR
1524 Okunma.
19 Aralık 2016
TÜRK YILMAZ
1213 Okunma.
19 Ekim 2016
PAŞAVAT ÇINARININ DÖKÜLEN YAPRAKLARI
5121 Okunma.
01 Ekim 2016
15 TEMMUZ DEMOKRASİ ve ÖZGÜRLÜK TÜRKÜSÜ
1183 Okunma.
11 Eylül 2016
“KUT”LU ÖNDER
1436 Okunma.
06 Ağustos 2016
B İ R O L A L I M
1259 Okunma.
18 Temmuz 2016
ORDU MİLLET NÖBETTE
2370 Okunma.
29 Nisan 2016
100. YILDÖNÜMÜNDE KÛT’ÜL AMARE SAVAŞI
1669 Okunma.
18 Mart 2016
ÇANAKKALE DENİZ SAVAŞI-18 MART 1915
1527 Okunma.
23 Şubat 2016
“MEZOPOTAMYA’DA İHANET EDEN, KUDÜS’TE HANÇERLENİR!”
1743 Okunma.
07 Ocak 2016
ATATÜRK’ÜN KOMŞULARLA İLİŞİKİSİ
1938 Okunma.
22 Aralık 2015
MEVLİD KANDİLİ
1793 Okunma.
03 Aralık 2015
KADIN HAKLARI
1488 Okunma.
26 Kasım 2015
ARTIK KELİMELERDE ŞAPKA ^ KULLANILACAK
1387 Okunma.
17 Kasım 2015
İLK TAMPON DEVLET GÜNEY DOĞU’DA KURULDU
1633 Okunma.
10 Kasım 2015
HATAY’IN DİYETİ ATATÜRK’ÜMÜZ
1780 Okunma.
07 Kasım 2015
ÂRİF MİLLET
1449 Okunma.
14 Eylül 2015
DİKKAT! 5. KOL YOĞUN FAALİYETTE…
1854 Okunma.
09 Eylül 2015
9 EYLÜL RUHU, TARİHİ TEKRARLATMAYACAK!
1171 Okunma.
25 Ağustos 2015
Yüreğim Kışlan
1611 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1366 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1124 Okunma.
18 Temmuz 2015
BİRLİĞİN HARCI BAYRAM
1378 Okunma.
19 Mayıs 2015
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
1827 Okunma.
07 Mayıs 2015
MARDİN’DE HIDRELLEZ YEMEĞİ
1629 Okunma.
01 Mayıs 2015
ÇOCUKLAR ATALARINI TANIDIKÇA, ÖZGÜVENLERİ ARTACAK
1999 Okunma.
25 Mart 2015
ÇANAKKALE SAVAŞLARI KRONOLOJİSİ
1643 Okunma.
24 Şubat 2015
CABER’DEKİ SÜLEYMAN ŞAH KİMDİR?
1817 Okunma.
04 Eylül 2014
BİRLİK ve BERABERLİĞİMİZİN ÇİMENTOSU SİVAS KONGRESİ...
2910 Okunma.
08 Temmuz 2014
I.DÜNYA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ Ayten DİRİER
2376 Okunma.
29 Mayıs 2014
İSTANBUL FETHİNİN TÜRK VE DÜNYA TARİHİNDEKİ ÖNEMİ-4
2412 Okunma.
20 Mayıs 2014
ATATÜRK’ÜN BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNDEKİ ÖNCÜLÜĞÜ
2357 Okunma.
17 Nisan 2014
YENİ YAYINLAR - 2014
2269 Okunma.
13 Nisan 2014
147 yıllık İZMİR BELEDİYE BAŞKANLARI
2190 Okunma.
05 Nisan 2014
2014 YEREL SEÇİM MESAJI; BAĞIMSIZLIK KARAKTERİMDİR!
3749 Okunma.
22 Mart 2014
NEVRUZ KİMİN BAYRAMI?
2275 Okunma.
18 Mart 2014
ÇANAKKALE DENİZ ZAFERİ-18 MART 1915
1789 Okunma.
01 Mart 2014
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1844 Okunma.
12 Şubat 2014
ŞEHZADE MUSTAFA NASIL ÖLDÜRÜLDÜ?
2492 Okunma.
25 Aralık 2013
KANUNÎ, ŞEHZADELERİNİ NEDEN BOĞDURDU?
2321 Okunma.
23 Aralık 2013
TÜRKOVİZYON TÜRK DÜNYASI ŞARKI YARIŞMASI
1709 Okunma.
02 Aralık 2013
İNOVASYON HAFTASI
1876 Okunma.
01 Aralık 2013
DURUN! DURUN BİRAZ…
2202 Okunma.
21 Kasım 2013
MARDİN’İN KURTULUŞU
5230 Okunma.
14 Kasım 2013
KERBEL’NIN AĞIDI, TAHILLARIN TÜRKÜSÜ AŞURE
3293 Okunma.
10 Kasım 2013
ATATÜRK'ÜN DEVRİMCİLİK ANLAYIŞI...
1645 Okunma.
11 Ekim 2013
İZMİR MUTFAĞIMDAN BAYRAM TATLILARI(10 ÇEŞİT)
1954 Okunma.
02 Ekim 2013
SEYYİD MÜKERREMEDDİN EMİR SULTAN
3035 Okunma.
28 Eylül 2013
MARDİN’DE BAHAR ve NERGİZİYE SALATASI
2517 Okunma.
09 Eylül 2013
Dokuz Eylül ve İzmirlilik ruhu
1552 Okunma.
05 Ağustos 2013
ADNAN AVUKA, İZMİR’DE MARDİN RÜZGÂRI ESTİRDİ
3936 Okunma.
30 Temmuz 2013
1 YAZAR * 1 KİTAP Ayten DİRİER
1981 Okunma.
25 Temmuz 2013
Mardin'de Bayram/Paskalya Çöreği : İKLİÇE
2300 Okunma.
Haber Yazılımı