Yazı Detayı
13 Nisan 2014 - Pazar 19:01 Bu yazı 2206 kez okundu
 
147 yıllık İZMİR BELEDİYE BAŞKANLARI
AYTEN DİRİER
mardintoplumsaldayanisma@hotmail.com
 
 

 

 

İZMİR BAŞKANLARI

 

 

 

Ayten DİRİER 

 

 

 

 

 

 

    Belediye, Osmanlı kentleri için XIX. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmış yeni bir kurumdu. 1864 Vilâyet Nizamnâmesi gereğince kuruldu. İstanbul’da Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk beledî örgütlenmesi, Paris Belediyesi örnek alınarak oluşturulanAltıncı Daire-i Belediye’dir.

 

    İzmir’de ticaret yapan Levanten aile şirketleri ile başta İngilizler olmak üzere  çok sayıda konsolosluk, İzmir’de de bir belediye dairesinin kurulması gerektiği konusunda, daha önce isteklerini dillendirmeye başlamışlardı. Bu şirketlerin belediyeden beklediği, ticaret akışını kolaylaştıracak altyapı hizmetlerini yapmasıydı. Limanın büyütülmesi de İzmir’de belediyenin kurulmasında etken oldu. (1)

 

    Bu gelişmeler ışığında, İzmir’de belediyenin resmen kuruluş süreci 25 Kasım 1867 tarihinden itibaren başlayıp, 1868 itibariyle de (gerekli düzenlemelerin yapılmasıyla) çalışmalara başladı.  İstanbul’da bulunan Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde ki bir belgede Osmanlı Devleti’nin 25 Kasım 1867’de İzmir’de bir belediye dairesi kurulmasına izin verdiği anlaşılmaktadır. Nitekim 31 Aralık 1867 tarihli Ruzname-yi Ceride-yi Havadis adlı gazetede bu gelişmeler şu satırlarla duyurulmuştur: “Belediye dairesinin kurulmasının gözle görülür faydaları olduğunun herkesçe kabul edilmiş olmasından dolayı İzmir’de de böyle bir dairenin kurulmasına dair padişahın izin verdiğini haber aldık”. (2)İ zin  belgesinde ayrıca, yabancı tüccar ve sermaye sahiplerinin Belediye Meclisi’nde temsil edilmeleri gerektiği belirtildi.

 

    Elimizdeki kaynaklar İzmir’in ilk belediye başkanının kim olduğunu tam olarak bize göstermese de Hüseyin Rıfat’ın Ticaret Rehberi’nde İzmir’in ilk belediye başkanları arasında Süleyman Bey isminde birinin zikredildiği bilinmektedir. Bütün bunlarla birlikte kaynakların saptayabildiği ilk belediye başkanı 1875’te İzmir Belediye Reisi olanYenişehirlizade Ahmet Efendi’dir. Bazı kaynaklarda Evliyazade Hacı Mehmet Efendi’nin 1875 birkaç ay Reislik yaptığı yazılsa da, Ahmet Efendi’den önce mi sonra mı olduğu belirtilmez. Osmanlı Mebusan Meclisi’ne Aydın Vilayeti (O zaman İzmir bu Vilayete bağlıydı)  Mebusu olarak katılan Ahmet Efendi’nin, 1877 tarihli Vilâyet Kanunu tartışmasında adı geçtiğinden, Evliyazâde’nin 1875’te ondan sonra birkaç ay Reislik yaptığı kanısına varılır. Söz konusu tartışma, dönemin kültür durumunu da yansıtır:

 

    Vilayet Kanunu Tartışması’ndan:

 

    Yenişehirlizade Ahmet Efendi (Aydın); “...Bizde bir nahiye teşkil edilirse, yazı bilen adam bulunmaz. Bir imam yazı bilir, o da, mürekkebi kuruduktan sonra yazdığını okuyamaz. Ben derim ki, bizde nahiye memurlarının hüsn-i idaresi mümkün olamaz. Bu yalnız bizim Aydın’a mahsustur. Başka yerleri bilmem.”(3)

 

 

 

    1871 ile 1879  yılı arasında belediye çalışmaları hakkında elde hiçbir bilgi yoktur. 1879Aydın Salnamesi İzmir’de belediye teşkilatının iki daireye ayrıldığını yazar. I. Belediye Dairesi Başkanı Helvacızâde Emin Bey, II. Belediye Dairesi Başkanı ise Ragıp Paşaidi. Her  belediye dairesinin dokuz üyelik Belediye Meclisleri, muvazzaf memur kadroları, başkatip, muhasebeci, tercüman, sandık emini, kontreto katibi, doktor, mühendis, müfettiş, çarşı ağası ve mimarı bulunurdu. Halil Rifat Paşa’nın valiliğine kadar devam eden bu durum, 1895 yılında iki belediye dairesinin birleştirilmesi, tek belediye meclisi ve başkanın iş başına getirilmesini gerektirdi. Belediye Başkanlığını Helvacızâde Emin Bey üstlendi. Hisar camisi civarındaki belediye  binası o zaman inşa edildi.

 

 

     Birkaç yıldır CHP’nin kalesi özelliğini kazanan İzmir’in geçmiş dönemdeki tercihi incelendiğinde;  demokrat ağırlıklı Başkanların seçildiği, ezberlerin bozularak“Demokrasi Kalesi” ünvanını aldığı görülür. 2014 Yerel Seçiminde; Gezi olayı, 17 Aralık darbesi,  dış mihrakların güdümünde patlayan ayakkabı kutuları, kasetler, tapeler ve sosyal medya yasakları rüzgârını ardına alan CHP hedefi tüm İzmir olarak belirledi, ama kemikleşmiş kitleye rağmen parti içi tezgahlar nedeniyle hedefe ulaşamayıp % 49.5 oranla 22  ilçeyi kazandı(Selçuk’ta iki parti aynı oranda).  Rüya gibi projelerle aday olan  Binali Yıldırım kaybetse de, AKP’nin oyunu yükseltti. Oyların genel toplamı ise İzmir’in demokrat(sağ)  niteliğini kanıtlar…

 

 

 

147 yıllık İZMİR BELEDİYE BAŞKANLARI(4)

 

 

 

*Osmanlı Dönemi(Şehreminiler):1867–1919

 

Bu bölüm yukarıdaki verilere göre düzenlendi!

 

Süleyman Efendi ?

 

Evliyazade Hacı Mehmet Efendi-1875 birkaç ay?

 


*Yenişehirlizade Ahmet Efendi / 1875, İzmir Belediyesi ilk Başkan olarak kabul eder.

 

1877’de ilk Meclis-i Mebusan’da bulunduğuna göre, yerine Evliyazade Hacı Mehmet Efendi atanmış olmalı. Fakat tarihlerde kaynaklar arasında çelişki var.

 

*1879 yılına kadar İzmir’e Belediye Başkanı dayanmaz! Sık sık başarısızlık nedeniyledeğiştirilir. Sorun çift başkanla çözülür. 1891’de Tek Başkana geçilse de,  1894-1895’te yine çift Başkanla karşılaşıyoruz! Bu nedenle tarihler arasında karışıklık görülür…



Helvacızade Emin Bey+ Ragıp Paşa  /1879(Çift Başkanlı)


Helvacızade Emin Bey /1891(Tek Başkanlı)


Yenişehirlizade Ahmet Efendi / 1892


Ragıp Paşa·/  1892-1893


Evliyazade Hacı Mehmet Efendi / 1893-1895


Yahya Hayati Paşa-Rize /1894-1895


Hacı Mehmet Eşref Paşa / 1895-1907


Tevfik Paşa /1907-1908·


Ali Nazmi Bey / 1908-1910


Ethem Taşlıoğlu / 1911-1912


Evliyazade Refik Bey / 1913-1918



*İşgal Dönemi :


Hacı Hasan Paşa /1919-1922


 

*Vali Başkanlar


Şükrü Kaya / 1922-1924


Muammer Uşaklıgil / 1924


Hüseyin Aziz Akyürek / 1924-1925


Ahmet Hulusi Alataş / 1928-1930


Sezai Göker / 1930-1931


Behçet Uz-Denizli / 1931-1940


Reşat Leblebicioğlu /1941-1949



*Çok partili Dönem


Hulusi Naci Selek –Konya /1949-1950, CHP


Rauf Onursal-Kütahya / 1950-1954, DP


Mustafa Selahattin Akçiçek / 1954-1955, DP


Enver Dündar-Başar-İzmir / 1955-1957, DP


Faruk Tunca-İzmir / 1957-1960, DP(Evliyazâde)

 


*Askerî Dönem : 1960–1963


Sefa Poyraz / 1960


Burhanettin Uluç / 1960-1961


Enver Saatçigil / 1962-1963


Rebii Başol / 1963



* Belediye Başkanları : 1963–1980


Osman Kibar-Selanik / 1963-1973, AP(Evliyazâde)


İhsan Alyanak-İzmir / 1973-1980, CHP



*Askerî Dönem : 1980–1984


Cahit Günay-İzmir / 1980-1983


Ceyhan Demir-Niğde / 1983-1984



*Büyükşehir Belediye Başkanları-1984…


Burhan Özfatura-Bursa  / 1984-1989, ANAP


Yüksel Çakmur-İzmir / 1989-1994, CHP


Burhan Özfatura-Bursa / 1994-1999, DYP


Ahmet Piriştina-İzmir / 1999-2004, DSP,2004- CHP


Aziz Kocaoğlu-Tokat / 2004-2014-2019- CHP



     İzmir Başkanlığını üç dönem ard arda kazanan Aziz Kocaoğlu’nu ufukta CHP Başkanlığı bekliyor! Yolu


 açık olsun…

*

 

 

 

Kaynakça;


1-Çınar Atay: İzmir Rıhtımında Ticaret, Kordon Boyunda Yaşam,1610-1940, İTO, İzmir-2012


  -19.Yüzyıldan 21.Yüzyıla İzmir Ticaret Odası Tarihi, İzmir-2002


2-Oktay Gökdemir : http://www.egedesonsoz.com/yyazar.asp?haberid=5631


    http://www.apikam.org.tr/Bagimsiz/izmirin-tarihi


   http://www.izmir.bel.tr/IzmirBelediyesiTarihcesi/11/117/tr


  -Hakkı Uyar : OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE BELEDİYECİLİK,


    http://www.egemeclisi.com/mobil/yazar/14297/osmanlidan-gunumuze-turkiyede-belediyecilik.html


3-Meclis-i Mebusan 1293-1877 Zabıt Ceridesi/Onuncu İçtima 21 Mart 1293/1 Nisan 1877
   Hazırlayan Hakkı Tarık Us/Vakit, İstanbul 1939, s. 67-68


 -Soner Yalçın : EFENDİ Beyaz Türklerin Büyük Sırrı,  Doğan Kitap, İstanbul-2004


-Emin Elmacı : http://kisi.deu.edu.tr/emin.elmaci/izmir.html


   http://www.izmirkulturturizm.gov.tr/TR,77445/buca.html


4-http://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eablon:%C4%B0zmir_belediye_ba%C5%9Fkanlar%C4%B1


   http://tr.wikipedia.org/wiki/Evliyazade_Hac%C4%B1_Mehmet_Efendi

 

 

 


 


İZ BIRAKAN BAŞKANLAR:


 Dr.Burhan Özfatura, Aziz Kocaoğlu, Ahmet Piriştina, Yüksel çakmur



 
Etiketler: 147, yıllık, İZMİR, BELEDİYE, BAŞKANLARI
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Temmuz 2019
M.KEMAL PAŞA, 100 Yıl önce ERZURUM KONGRESİ’nde LİDER SEÇİLDİ
3868 Okunma.
31 Mayıs 2019
KADİR GECESİ ve İBADETİ
348 Okunma.
26 Mayıs 2019
1Y1K: Dr.M.TALAT ŞİMDİ – MARDİN TARİHİ KİMLİĞİ
375 Okunma.
18 Mayıs 2019
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
339 Okunma.
15 Mayıs 2019
15 MAYIS 1919… İZMİR’İN KARA GÜNÜ
329 Okunma.
13 Nisan 2019
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 18 YAŞINDA
421 Okunma.
22 Mart 2019
İZMİR-KARABAĞLAR’DA KENTİN KIYISINDAKİ KADINLAR DEFİLESİ
590 Okunma.
10 Mart 2019
DÖNÜŞÜM MARDİN’İN TARİHİ DOKUSUNU BOZMAMALI
649 Okunma.
02 Mart 2019
KARABAĞLAR PROJE TANITIMINA BAKAN PAKDEMİRLİ DAMGA VURDU
674 Okunma.
07 Ocak 2019
I.DÜNYA SAVAŞI ve KAFKASYA CEPHESİ
5414 Okunma.
29 Aralık 2018
ENGELSİZ YÜREKLER İZMİR’DE MEHMET ÂKİF’İ ANDI
959 Okunma.
13 Aralık 2018
ADNAN AVUKA’NIN SERGİSİ İZMİR’DE MARDİN VUSLATI YAŞATTI
1771 Okunma.
26 Kasım 2018
İZMİR MARDİNLİ GENÇ İŞADAMLARI DERNEĞİ’NİN VEFASI
2608 Okunma.
12 Kasım 2018
UZAYDA YANKILANAN TEK SES E Z A N’ DIR!
2393 Okunma.
22 Ekim 2018
İZMİR’DE YEREL SEÇİMİ MARDİN HOŞGÖRÜSÜ KAZANDIRACAK
2892 Okunma.
28 Eylül 2018
ÇİN HALK CUMHURİYETİ’NİN 69. YILDÖNÜMÜ İZMİR’DE KUTLANDI
2440 Okunma.
25 Ağustos 2018
MAZİDE KALANLAR
1430 Okunma.
11 Temmuz 2018
EBRU BAYBARA DEMİR'E SOSYAL MEDYADAN DESTEK OLALIM
4236 Okunma.
17 Haziran 2018
B A B A M
1599 Okunma.
09 Haziran 2018
İZMİR’DE BİR ARI KRALİÇE; C E Y D A
1052 Okunma.
05 Haziran 2018
İZMİR’İN HOŞGÖRÜ RENGİ MARDİN SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI
1857 Okunma.
13 Mayıs 2018
İZMİR KADINLAR BİRLİĞİ DERNEĞİ/İZKAB
1228 Okunma.
12 Mayıs 2018
FRANSIZ, GEÇMİŞE DE FRANSIZ!
700 Okunma.
02 Mayıs 2018
SEÇİM STARTI, NEDEN İZMİR’DE VERİLDİ?
1400 Okunma.
27 Nisan 2018
AFRİN’DE DİRİLİŞ
771 Okunma.
17 Nisan 2018
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 17 YAŞINDA
827 Okunma.
13 Nisan 2018
Mİ’RAÇ
930 Okunma.
28 Mart 2018
ÇİN’İN ÜNLÜ SOPRANOSU DİLBER YUNUS’U DİNLERKEN
1427 Okunma.
14 Mart 2018
İZMİR KARABAĞLAR’DA GÜZEL ŞEYLER OLUYOR
2030 Okunma.
09 Mart 2018
İDÜ GÖRKEMLİ BİR TÖRENLE DÜNYA KADINLAR GÜNÜNÜ KUTLADI
1369 Okunma.
28 Şubat 2018
II.ABDÜLHAMİD HAN GÖKTEN İNDİ!
1432 Okunma.
19 Şubat 2018
ÇİN, YENİ YILI “MUTLU BAHAR BAYRAMI” GÖSTERİSİYLE İZMİR’DE BAŞLATTI
1842 Okunma.
17 Şubat 2018
I.AFRİN SAVAŞI ve ÖNEMİ-1119
1555 Okunma.
05 Şubat 2018
BİNİKİ YÜZ YILDIR ORTADOĞU COĞRAFYASINDAYIZ
1921 Okunma.
22 Aralık 2017
YILBAŞI’NIN TARİHÇESİ VE TÜRKLERDE AĞAÇ-GÜNEŞ KÜLTÜ
2931 Okunma.
29 Kasım 2017
RAVZA’DA YAKARIŞ
850 Okunma.
10 Kasım 2017
ATATÜRK’ÜN YAZDIĞI ŞİİRLER
1236 Okunma.
22 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ – 2 / MEDİNE-İ MÜNEVVERE
1126 Okunma.
03 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ-DAVET
1112 Okunma.
21 Haziran 2017
KADİR GECESİ ve İBADETİ
1046 Okunma.
18 Haziran 2017
BABAMIN MİRASI; ERDEM…
1004 Okunma.
07 Nisan 2017
KÂZIM KARABEKİR MESELESİ
1368 Okunma.
26 Mart 2017
ULUSLARARASI ÇAKA BEY SEMPOZYUMU
1667 Okunma.
21 Mart 2017
NEVRUZ’UN GEÇMİŞİ
1485 Okunma.
15 Mart 2017
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ’NDE TASARIM YILDIZLARI DOĞUYOR
1208 Okunma.
01 Mart 2017
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1103 Okunma.
26 Şubat 2017
Ö.FARUK GÜLTAŞLI ŞEFLİĞİNDEKİ RÜŞTÜ ŞARDAĞ KONSERİ
1565 Okunma.
06 Ocak 2017
İZMİR KURTULUŞUN SEMBOLÜ
1411 Okunma.
05 Ocak 2017
VAZİYET-İ UMUMİYE MİLLÎ BİRLİĞİ GEREKTİRİYOR
1534 Okunma.
19 Aralık 2016
TÜRK YILMAZ
1226 Okunma.
19 Ekim 2016
PAŞAVAT ÇINARININ DÖKÜLEN YAPRAKLARI
5144 Okunma.
01 Ekim 2016
15 TEMMUZ DEMOKRASİ ve ÖZGÜRLÜK TÜRKÜSÜ
1192 Okunma.
11 Eylül 2016
“KUT”LU ÖNDER
1463 Okunma.
06 Ağustos 2016
B İ R O L A L I M
1281 Okunma.
18 Temmuz 2016
ORDU MİLLET NÖBETTE
2382 Okunma.
29 Nisan 2016
100. YILDÖNÜMÜNDE KÛT’ÜL AMARE SAVAŞI
1678 Okunma.
18 Mart 2016
ÇANAKKALE DENİZ SAVAŞI-18 MART 1915
1547 Okunma.
23 Şubat 2016
“MEZOPOTAMYA’DA İHANET EDEN, KUDÜS’TE HANÇERLENİR!”
1762 Okunma.
07 Ocak 2016
ATATÜRK’ÜN KOMŞULARLA İLİŞİKİSİ
1957 Okunma.
22 Aralık 2015
MEVLİD KANDİLİ
1821 Okunma.
03 Aralık 2015
KADIN HAKLARI
1498 Okunma.
26 Kasım 2015
ARTIK KELİMELERDE ŞAPKA ^ KULLANILACAK
1397 Okunma.
17 Kasım 2015
İLK TAMPON DEVLET GÜNEY DOĞU’DA KURULDU
1646 Okunma.
10 Kasım 2015
HATAY’IN DİYETİ ATATÜRK’ÜMÜZ
1870 Okunma.
07 Kasım 2015
ÂRİF MİLLET
1463 Okunma.
14 Eylül 2015
DİKKAT! 5. KOL YOĞUN FAALİYETTE…
1869 Okunma.
09 Eylül 2015
9 EYLÜL RUHU, TARİHİ TEKRARLATMAYACAK!
1189 Okunma.
25 Ağustos 2015
Yüreğim Kışlan
1624 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1376 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1131 Okunma.
18 Temmuz 2015
BİRLİĞİN HARCI BAYRAM
1387 Okunma.
19 Mayıs 2015
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
1840 Okunma.
07 Mayıs 2015
MARDİN’DE HIDRELLEZ YEMEĞİ
1641 Okunma.
01 Mayıs 2015
ÇOCUKLAR ATALARINI TANIDIKÇA, ÖZGÜVENLERİ ARTACAK
2013 Okunma.
25 Mart 2015
ÇANAKKALE SAVAŞLARI KRONOLOJİSİ
1653 Okunma.
24 Şubat 2015
CABER’DEKİ SÜLEYMAN ŞAH KİMDİR?
1832 Okunma.
04 Eylül 2014
BİRLİK ve BERABERLİĞİMİZİN ÇİMENTOSU SİVAS KONGRESİ...
2927 Okunma.
08 Temmuz 2014
I.DÜNYA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ Ayten DİRİER
2400 Okunma.
29 Mayıs 2014
İSTANBUL FETHİNİN TÜRK VE DÜNYA TARİHİNDEKİ ÖNEMİ-4
2430 Okunma.
20 Mayıs 2014
ATATÜRK’ÜN BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNDEKİ ÖNCÜLÜĞÜ
2379 Okunma.
17 Nisan 2014
YENİ YAYINLAR - 2014
2276 Okunma.
05 Nisan 2014
2014 YEREL SEÇİM MESAJI; BAĞIMSIZLIK KARAKTERİMDİR!
3769 Okunma.
22 Mart 2014
NEVRUZ KİMİN BAYRAMI?
2297 Okunma.
18 Mart 2014
ÇANAKKALE DENİZ ZAFERİ-18 MART 1915
1805 Okunma.
01 Mart 2014
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1858 Okunma.
12 Şubat 2014
ŞEHZADE MUSTAFA NASIL ÖLDÜRÜLDÜ?
2505 Okunma.
25 Aralık 2013
KANUNÎ, ŞEHZADELERİNİ NEDEN BOĞDURDU?
2345 Okunma.
23 Aralık 2013
TÜRKOVİZYON TÜRK DÜNYASI ŞARKI YARIŞMASI
1720 Okunma.
02 Aralık 2013
İNOVASYON HAFTASI
1895 Okunma.
01 Aralık 2013
DURUN! DURUN BİRAZ…
2222 Okunma.
21 Kasım 2013
MARDİN’İN KURTULUŞU
5352 Okunma.
14 Kasım 2013
KERBEL’NIN AĞIDI, TAHILLARIN TÜRKÜSÜ AŞURE
3317 Okunma.
10 Kasım 2013
ATATÜRK'ÜN DEVRİMCİLİK ANLAYIŞI...
1658 Okunma.
11 Ekim 2013
İZMİR MUTFAĞIMDAN BAYRAM TATLILARI(10 ÇEŞİT)
1967 Okunma.
02 Ekim 2013
SEYYİD MÜKERREMEDDİN EMİR SULTAN
3090 Okunma.
28 Eylül 2013
MARDİN’DE BAHAR ve NERGİZİYE SALATASI
2536 Okunma.
09 Eylül 2013
Dokuz Eylül ve İzmirlilik ruhu
1562 Okunma.
05 Ağustos 2013
ADNAN AVUKA, İZMİR’DE MARDİN RÜZGÂRI ESTİRDİ
3963 Okunma.
30 Temmuz 2013
1 YAZAR * 1 KİTAP Ayten DİRİER
1998 Okunma.
25 Temmuz 2013
Mardin'de Bayram/Paskalya Çöreği : İKLİÇE
2318 Okunma.
Haber Yazılımı